Periferia eta Hiri-Aldaketak: Espainiako Hiri Arazoak

Periferia eta Oraintsu Hiri-Aldaketak

Gerra Zibilaren osteko urteetan (1939), depresio ekonomikoa zela eta, hiri-aldaketa ez zen oso esanguratsua izan.

Aitzitik, 1960ko hamarkadatik aurrera, Espainiako hiri nagusiek hazkunde handia izan zuten. Arrazoiak:

• Biztanlearen berezko hazkundea
• Nekazarien inmigrazioa (landa-exodoa)
• Turismoaren gorakada

Modu horretan, periferia zabalak sortu zituzten. Hiri-inguru horiek auzoko ukalerriekin elkartu ziren batzuetan, eta hiri-aglomerazioak sortu zituzten.

Gaur egun, hiri handien hazkunde-erritmoa txikiagoa da, baina espazioan hedatzen jarraitzen dute, hiriko eta landako lurzoruaren erabilerak eta bizimoduak nahasten dira. Hiri-periferiak hainbat ingurutan egituratzen dira:

• Egoitza-auzoak
• Industria-inguruak
• Ekipamendu-inguruak

Periferiako Egoitza-Auzoak

Periferiako egoitza-auzoek zenbait tipologia dituzte.

a) Txabolen auzo marjinalak legez kanpoko lurzoruan sortzen dira eta, hondakin-materialekin eraikitzen dira, eta ez dituzte oinarrizko zerbitzuak.

1950eko hamarkadan lortu zuten zabalkunderik handiena; arazo horren aurrean, auzo horiek hobetu eta berritzeko eragiketak egin ziren. Gaur egun, arazoak gora egin du berriro, inmigrazioari eta gizarte-talde marjinatuekin lotuta.

b) Sustapen ofizialeko etxebizitzen arazoak 1940 eta 1960 bitartean, estatuaren laguntzekin eraiki ziren eta saltzeko edo alokatzeko prezioan mugak zituzten; eraikuntza-kalitate eskasa eta zerbitzuen arloko gabezia larriak ziren nagusi.

c) Sustapen pribatuetako etxebizitza-poligonoak 1960tik aurrera sortu ziren eta, bloke edo dorreetan antolatu ziren. Eraikin geometrikoak ziren hauek eta hiri-pasaia monotonoa sortu zen. Poligono horiek, batez ere, etxebizitzetara bideratu ziren.

d) Etxe-uharte itxiko auzoak 1980ko eta 1990eko hamarkadetan sortu dira, dentsitate txikiagoa dute eta patioari erabilera kolektiboa ematen diote, pribatua edo publikoa.

e) Familia bakarreko etxebizitza-inguruak periferian daude 1980ko hamarkadatik aurrera. Erdiko klaseak naturarekin harremanetan egon nahi zuen eta automobila hedatu egin zen. Etxebizitza exentuak edo elkarri atxikiak.

Periferiako Industria eta Ekipamendu-Inguruak

Periferiako industria eta ekipamendu-inguruak hirian sartzeko bide nagusien ondoan ezartzen dira, hiritik hurbil egoteko.

a) Industria-inguruetan poligonoak daude, enpresa berriak hartzeko berritu dira. Horrez gain, industria-espazio berriak ere badaude, hala nola enpresa-parkeak eta parke teknologikoak, ingurumen-kalitate handiko inguruetan.

b) Ekipamendu-inguruak gaur egun jarduera ekonomikoak periferiara deszentralizatu dira. Ohikoenak merkataritzagune handiak, ikastetxeak, osasun-zentroak.

Espainiako Hiri Arazoak

• Demografia-dentsitate handia, masifikazioa.
• Lurzoruaren prezio garestia.
• Zerbitzuen gastu handiak.
• Kutsadura atmosferikoa (trafikoa).
• Kutsadura akustikoa (zarata).
• Kutsadura (hondakinak: ur-beltzak, zabortegiak,...).
• Pilaketak (istripuak).
• Horduak galdu lan egiterakoan.
• Tertziarizazio handia: arazo ekonomikoak (soluzioa: dibertsifikazioa).
• Espazio berdeen desagerpena.
• Gizarte-arazoak: delinkuentzia eta bakardadea.