Ondasun, Zerbitzu eta Ekoizpen Baliabideen Gida

Ondasun eta Zerbitzuak

Eskasia Mailaren Arabera

• Asekariak: Mugagabeak dira, behar adina daude denontzat. Adibidez: airea, eguzki-argia.
• Ekonomikoak: Prezio bat dute, erabilgarriak eta urriak dira. Adibidez: etxe bat.

Funtzioaren Arabera

• Kontsumo-ondasunak: Giza beharrak zuzenean asetzen dituztenak. Adibidez: kotxe bat, izozki bat.
• Kapital-ondasunak: Ekoizpen-jarduerak egiteko beharrezkoak direnak. Adibidez: dirua, traktore bat, irabiagailu bat.

Eraldaketa Mailaren Arabera

• Bitarteko ondasunak: Beharrak asetzeko eraldaketa bat behar dutenak. Adibidez: arrautzak.
• Amaierako ondasunak: Erabiltzeko edo kontsumitzeko prest daudenak. Adibidez: tortilla bat.

Ondasunak Eskuratzearen Arabera

• Publikoak: Erabiltzean inor baztertzen ez bada. Adibidez: parkeak, eskolak.
• Pribatuak: Erabiltzean norbait baztertzen bada. Adibidez: motor bat.

Ekoizpena eta Hazkundea

Ekoizpen-baliabideak eta Errenta

Ekoizpen-baliabideak: Enpresek ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabiltzen dituzten oinarrizko elementuak dira.

• Natur-baliabideak (Lurra): Naturatik lortzen diren ekoizpen-faktoreak. Adibidez: orubeak, harrobiak.
• Lana: Familiek enpresei eta estatuari eskaintzen dietena.
  • Lan fisikoa: Nekazaria, suhiltzailea...
  • Lan intelektuala: Arkitekto bat, astronomo bat...
• Kapitala:
  • Kapital fisikoa: Ekoizpena edo zerbitzua eskaintzeko makineria.
  • Finantza-kapitala: Inbertsioak eta ordainketak egiteko dirua.

Errenta: Ekoizpen-baliabideak erabiltzearen truke ordaintzen den balioa da (alokairua, soldata eta interesak).

Ekonomiaren Erabaki-hartzaileak

Eragile ekonomikoak edo erabaki-hartzaileak: Familiak, enpresak eta sektore publikoa.

Jarduera Ekonomikoak

Kontsumoa, ekoizpena eta banaketa.

• Kontsumoa: Familiek diru-sarrerak nola banatu erabakitzen dute, beharrak lehentasunen arabera asetzeko.
• Ekoizpena: Enpresek ekoiztuko dituzten ondasunak eta zerbitzuak, eta horretarako erabiliko dituzten baliabideak erabakitzen dituzte.
• Banaketa: Ekoizpenaren eta kontsumoaren arteko lotura da.