Oinarrizko Kontzeptu Ekonomikoak: Premia, Baliabide eta Eskasia

Oinarrizko Kontzeptu Ekonomikoak

Premiaren Definizioa eta Mailak

Premia: Zerbaiten faltaren sentsazioa da, eta hura asetzeko nahia.

Premia Mailak

• 1. Maila: Oinarrizkoenak (elikagaia, arropa eta hezkuntza).
• 2. Maila: Gizarte modernoan beharrezkoak (mugikorra edo Internet edukitzea).

Ondasunak eta Zerbitzuak: Pertsonok gure premiak asetzeko erabiltzen ditugun baliabideak dira. Ondasunak ukigarriak dira, eta zerbitzuak ukiezinak.

Baliabideen Ezaugarriak

Urritasunaren Arabera

• Askeak: Dena asetzeko adinako kantitatean daudenak (airea eta izarren argia).
• Ekonomikoak: Ez dago denen premiak asetzeko adinako kantitatea (botoia, hegazkina, mugikorra, lepokoa).

Eraldaketa Mailaren Arabera

• Tartekoak: Helburu duten premia ase aurretik eraldatu egin behar direnak (muntaia-kate bateko automobil bat).
• Amaierakoak: Erabiltzeko edo kontsumitzeko prest daudenak (automobila).

Eskuragarritasunaren Arabera

• Publikoak: Pertsona orok erabil ditzakeenak (instalazio publikoak, parkeak, liburutegiak, eskolak).
• Pribatuak: Pertsona bat edo batzuk baztertzen dituztenak (haren prezioa ordaintzeko prest ez daudenak).

Funtzioaren Arabera

• Kontsumoa: Gizakiaren premiak zuzenean asetzen dituztenak (izozkia, etxebizitza, automobila).
• Kapitala: Giza premiak zeharka asetzen dituztenak (makinak, lanabesak, dirua).

Ekonomia-eskasia eta Erabakiak

Ekonomia-eskasia

Pertsonen beharrak asetzeko baliabide nahikorik ez izatearen sentsazioa da:

• Unibertsala: Daukaguna baino gehiago nahi dugulako denek.
• Erlatiboa: Denei ez digulako berdin eragiten.

Erabaki Ekonomikoak

• Aukera-kostua: Aukeratzen dugun bakoitzean, uko egiten diogun bazter utzitako alternatibari dagokiona.
• Kostu Berreskuragarriak (Sunk Costs): Iraganean hartutako erabaki okerrek gugan duten eragina.
• Onura eta Kostu Gehigarriak: Abantailak eta desabantailak ongi aztertu behar ditugu hartutako erabakiak finkatzeko.
• Pizgarria: Sari bat jasotzeko edo zigor bat ekiditeko gure erabakiak aldatzen ditugu.
• Efizientzia eta Ekitatea: Den-denen interesa helburu duten erabakiek baliabideak xahutzea ekar dezakete.

Merkatuaren eta Errentaren Fluxua

Merkatuaren Definizioa

Merkatua: Saltzaileek eta erosleek egiten dituzten salerosketa-jardueren multzoari esaten zaio.

Errenta Fluxu Zirkularra

Familien eta enpresen artean, merkatuen bidez eta sektore publikoak araututa, egiten diren ondasunen eta errenten trukearen bereizgarri diren erlazio multzoa da.