Munduko Biztanleriaren Banaketa, Faktoreak eta Arazoak
Biztanleriaren Banaketa eta Faktoreak
Munduan 7.300 milioi pertsona baino gehiago bizi dira, baina ez daude berdin banatuta.
Faktore Fisikoak
- Klima: Normalean jendea eremu epeletan bizi da.
- Erliebea: Eremu jakin batzuetan kokatzen gara gehienbat, kostaldean edo haranetan, adibidez. Mendian jende gutxiago bizi da.
- Lurzorua: Nahiago ditugu lur emankorrak nekazaritza egin ahal izateko.
Giza Faktoreak
- Faktore politikoak: Gobernuen erabakiek eragin handia dute demografian.
- Baldintza ekonomikoak: Lan-jarduera, zerbitzuak eta baliabideak dauden lekuak gustuko ditugu.
- Garapen teknologikoak: Aurrerapen teknikoei esker, faktore fisikoak aldatu daitezke.
Banaketaren Ezaugarriak
- Biztanleriaren zatirik handiena Ipar Hemisferioan bizi da.
- Itsasotik hurbil dauden eremuetan jende gehiago bizi da.
- Biztanleriaren kontzentrazioa: Biztanleriaren gehiengoa lurraldearen %20an bizi da.
- Biztanleriaren erdia baino gehiago hirietan bizi da.
Biztanle Dentsitatea
Kilometro karratu batean zenbat biztanle dauden adierazten du. (Biztanle kopurua / km²).
Munduan dentsitate handieneko lekuak:
- Ipar Amerika
- Europa
- Ekialdeko Asia
- Gineako Golkoa
- Brasilgo kostaldea
- Hegoaldeko Asia
Munduko Eskualde Demografikoak
Munduan 7.300 milioi pertsona bizi dira. Batez besteko datu orokorrak:
- Berezko hazkundea: %1,2
- Jaiotza-tasa: 20
- Heriotza-tasa: 8
- Haurren heriotza-tasa: 38
Afrika
Heriotza- eta jaiotza-tasa oso altuak dira, baita berezko hazkundea ere. Biztanleria orokorrean gaztea da, eta Nigeria da herrialderik jendetsuena.
Amerika
Alde handiak daude Ipar, Erdi eta Hego Amerikaren artean. Jaiotza- eta heriotza-tasak ez dira oso handiak, ezta berezko hazkundea ere. Herrialderik jendetsuenak AEB, Mexiko eta Brasil dira.
Europa
Berezko hazkunde oso baxua du (%0,1), eta zenbait herrialdetan negatiboa da. Hori gertatzen da heriotza-tasa jaiotza-tasa baino altuagoa denean. Errusia da lekurik populatuena, baina Alemanian, Frantzian, Italian eta Britainia Handian ere dentsitate handia dago.
Asia
Munduko biztanleriaren %60 bizi da hemen (4.400 milioi pertsona). Jaiotza-tasa altua da eta heriotza-tasa oso baxua. Berezko hazkundea %1,1ekoa da. Txina eta India dira munduko bi herrialde jendetsuenak.
Ozeania
Biztanle kopuru txikiena du (%0,5). Berezko hazkundea %1,2koa da, baina biztanle-dentsitatea oso baxua da (Australian, adibidez, 3 biztanle/km²).
Arazo Demografiko Nagusiak
Hazkundearen eta Baliabideen Arteko Aldea
Herri azpigaratuetan biztanleria azkar hazten ari da, baina ez dute kontuan hartzen baliabide ekonomikoak eta elikagaiak ekoizteko edo erosteko gaitasuna. Goseteak gerta daitezke. Aukerarik ez dagoenez, herrialde hauetako biztanleria migratzen ari da.
Biztanleriaren Zahartzea
Herrialde garatuetan bizi-itxaropena luzatu egin da eta jaiotza-tasa oso baxua da; horregatik, biztanleria nahiko zahartuta dago. Horrek gure pentsio-sistema eta osasun-sistema arriskuan jartzen ditu. Arazo honi aurre egiteko, laguntza ekonomikoak ezar daitezke haurrak dituzten pertsonentzat.
Garapen Maila Desberdinak
Maila neurtzeko Giza Garapen Indizea (GGI) erabiltzen da. Datu ekonomikoak, sozialak eta kulturalak hartzen ditu kontuan, besteak beste:
- Bizi-itxaropena
- Haurren heriotza-tasa
- Biztanleriaren diru-sarrera
- Alfabetatze-maila edo eskolatze-urteak