Nafarroako Konkista (1512) eta foru sistema politikoa: laburpena
Laburpena
Dokumentuak 1512ko Nafarroako konkista aztertzen du: Katalina eta Joan Albreteko errege-erreginen burujabetasuna, Fernando Katolikoaren eta Frantziaren politika, Aita Santuaren bulda eta Albako dukearen gaztelar tropen aurrerapena. Gainera, foruen esanahia eta Nafarroako Batzar Nagusien egitura eta kargu nagusiak azaltzen ditu.
Funtsezko puntuak
- Katalina eta Joan Albreteko errege-erreginek Gaztelaren babesetik irten nahi zuten, Frantziaren mendeko izan gabe.
- Fernando Katolikoak eta Frantziako Luis XII.ak Nafarroako errege-erreginen aurkako politika egin zuten.
- Nafarroak Frantziarekin ituna sinatu zuen 1512an, mehatxua susmatuta.
- Aita Santuak bulda aldarrikatu zuen Frantziari laguntza ematen zietenen aurka, eta Nafarroa inbaditzeko aitzakia hartu zuen.
- Albako dukearen gaztelar tropek Iruñea eta Nafarroa osoa hartu zituzten 1512ko uztailetik urrira bitartean.
- Foruak antzinako usadio eta ohituretan oinarritutako lege idatziak dira.
- Batzar Nagusiak urtean bitan biltzen ziren (udan eta neguan) legeak eztabaidatzeko.
Nafarroako Konkista (1512)
Abiapuntua
- Burujabetasuna: Katalina eta Joan Albreteko Nafarroako errege-erreginek Gaztelaren babespetik irten nahi zuten, baina Frantziaren edo inoren mendeko izan gabe.
- Zergatia: Fernando Katolikoak eta Frantziako Luis XII.ak Nafarroako errege-erreginen aurkako politika egiten zutelako.
Nazioarteko egoera
- Italia: Julio II.a Aita Santuak, Fernando Katolikoak eta Veneziak elkar hartu zuten frantsesak Italiatik kanporatzeko asmoz.
- Aliantzak:
- Fernando Katolikoa: Ingalaterrako Enrike VIII.a suhiari Akitania berreskuratzeko laguntza eman zion, eta Nafarroako mugan soldaduak pilatu zituen.
- Nafarroa: Mehatxua susmatu eta, hoberik ezean, ituna sinatu zuten Frantziako Erresumarekin 1512an.
Aita Santuaren laguntza
- Zergatik: Nafarroa eta Frantziaren arteko aliantzaz baliatuta, Fernandok Aita Santuaren laguntza lortu zuen.
- Bulda: Frantsesei laguntza eman zietenak kondenatzen zituen bulda aldarrikatu zuen Aita Santuak, eta dokumentu hau aitzakiatzat hartuta Nafarroa inbaditzeari ekin zion.
Konkistaren garapena
- Hasiera: Albako dukea buru zutela, tropa gaztelarrak sartu ziren euskaldunen erreinu zaharrean.
- Konkista: Burunda eta Sakanatik barrena sartu ziren Nafarroan. Ia inork aurre egin gabe, Iruñea eta Nafarroa osoa mendean hartu zituzten 1512ko uztailetik urrira bitartean. Nafarrek ez zuten defentsa antolatzeko aukerarik izan.
- Amaiera: Katalina I.a Nafarroako Erresumako azken erreginak Erronkaritik ihes egin zuen.
Foruak eta Sistema Politikoa
Zer dira foruak?
Antzinatik datozen usadio eta ohituretan oinarritutako lege idatziak dira.
Sistema politikoa
Erakunde hauek nabarmentzen ziren:
a) Batzar Nagusiak (Nafarroako Gorteak)
- Definizioa: Lurralde bakoitzaren ordezkariak ziren.
- Iraupena: Batzarkideak urtean bitan bildu behar ziren (udan eta neguan).
- Helburua: Legeak eztabaidatzeko.
- Baldintzak: Batzarkidea izateko hiribilduko biztanlea izan behar zen, eta erlijiosoak eta letratuak debekatuta zeuden.
b) Batzar Nagusietako karguak
- Korrejidorea: Erregearen ordezkaria zen eta batzarretara joateko deitua izan behar zen.
- Aholkulari Lehendakaria: Funtzio judiziala zuen, kargua ordaintzen zioten, eta bere helburua jardunbide okerrak ekiditeko legeak egitea zen.
- Eskribaua: Aktak idazten zituen.
- Batzarkideak: Hiribilduen ordezkariak.
Deskargatu
PDF Word HTMLOhiko galderak
Zergatik konkistatu zuten Nafarroa 1512an?
Fernando Katolikoak eta Frantziako Luis XII.ak Nafarroako errege-erreginen aurkako politika egiten zutelako. Fernandok Aita Santuaren laguntza lortu zuen, eta bulda aitzakiatzat hartuta inbaditu zuen erreinua.
Zer dira foruak?
Antzinatik datozen usadio eta ohituretan oinarritutako lege idatziak dira.
Nola hautatzen ziren Batzar Nagusietako batzarkideak?
Lurralde bakoitzaren ordezkariak ziren. Hiribilduko biztanlea izan behar zuten, eta erlijiosoak eta letratuak debekatuta zeuden.
Frogatu zeure burua
Berrikuspen-txartelak
Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.
Testa
AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.