Mitosia eta meiosia: zelula-zatiketa, aldakortasun genetikoa eta bere garrantzia
Mitosia eta meiosia: zelula-zatiketa eta aldakortasun genetikoa
1. Mitosia
Profasea (15 min)
Hasiera: kromosomak ikusgai daudenean. Kromatidak eratu eta zentromeroaren bidez parean kokatzen dira, kromosoma profasikoa eratuz. Nukleoloa(k) desagertu egiten dira eta zentrosomak bikoiztu egiten dira. Zentrosomak banatu egiten dira, zuntz polarren luzapenaren eraginez.
Metafasea (20 min)
Zuntz polarrak zelularen ekuatorean kokatzen dira. Mikrotubulu polarrek tubulina gehitzen dute amaieran. Kromosomak ekuatorean kokatzen dira, ekuatore-plaka eratuz. Proteina batzuek kromatida senideak lotuta mantentzen dituzte.
Mikrotubulu zinetokorikoak hazi egiten dira, eta kromatida bakoitza polo batera begira geratzen da. Ardatz mitotikoa osatzen da: zentrosoma + mikrotubulu polarrak + mikrotubulu zinetokorikoak.
Anafasea (5 min)
Kromatida senideak banatzen dira, proteina elkartzaileak desaktibatzen direlako. Kromatida bakoitza kromosoma bakarra bihurtzen da, eta aurkako poloetara mugitzen da. Mikrotubuluak laburtu eta tira egiten dute, entzimek parte hartuz. Proteina motorrak zinetokoroan finkatuta geratzen dira eta mikrotubulu zinetokorikoetan zehar higitzen dira.
Telofasea
Mikrotubuluak laburtu egiten dira. Kromosomak ardatz mitotikoaren bi poloen inguruan kokatzen dira. Kromosomen kondentsazio-maila jaitsi egiten da, zinetokoroak desagertu egiten dira, nukleo mintz berria eratzen da, kromosomak deskiribildu egiten dira transkripzioa ahalbidetuz, eta nukleoloa berriz eratzen da DNAren nukleoloen antolatzaileen bidez.
Mitosia: zelula alabak amaren kromosoma kopuru bera dute (MvsM).
Zitozinesia
Zitozinesia 5 minutuan hasi eta zelula bakoitzaren zitoplasma banatzen da, bi zelula alaba sortuz.
2. Ziklo zelularra
Ziklo zelularra interfasean eta zatiketan banatzen da.
- Interfasea: G1 + S + G2
- Zatiketa: kariozinesia + zitozinesia
3. Meiosia
Meiosiaren bidez zelula alabak amaren kromosoma kopuruaren erdia dute (ME).
- Interfasea: G1 + S + G2
- Zatiketa: I. zatiketa meiotikoa + interzinesia + II. zatiketa meiotikoa
4. Aldakortasun genetikoaren arrazoiak
Ondorengoetara bigurasoen informazio genetikoa heltzen da. Genen arteko konbinazio kopurua handitzen da, eta horrek aldakortasuna areagotzen du.
- Geneen birkonbinazioa kromosoma bakoitzean: kromosoma baten kromatida baten eta kromosoma homologoaren beste kromatida baten artean gertatzen da.
5. Aldakortasun genetikoaren garrantzia
Aldakortasun genetiko handiak, aldaketarik gabeko ingurune batean, biziraupen gaitasuna murrizten du. Aldiz, prozesuen zailtasuna eta energia-gastua handitzen dira (adibidez: gametogenesia, gametoen bateratzea, zigotoaren sorrera...).