Ekosistemaren oinarrizko kontzeptuak eta egitura trofikoa

Laburpena

Dokumentuak ekosistemaren oinarrizko kontzeptuak azaltzen ditu: ekosistema, biotopoa, biozenosia, faktore biotikoak eta abiotikoak, tolerantzia mugak, populazioa eta habitata. Gero, egitura trofikoa aztertzen du, ekoizleak, kontsumitzaile mailak eta deskonposatzaileak barne, eta kate eta sare trofikoen funtzionamendua.

Funtsezko puntuak

Ekosistema: leku bateko baldintzak, izakiak eta haien arteko harremanak biltzen dituen multzoa.
Biotopoa lekua eta haren baldintzak dira; biozenosia leku jakin batean bizi diren izaki bizidunen multzoa da.
Faktore abiotikoak (tenperatura, hezetasuna, argia...) eta biotikoak (izaki bizidunen arteko harremanak) bereizten dira.
Ekoizleak espezie autotrofoak dira: argitik energia lortzen dute fotosintesiaren bidez.
Kontsumitzaileak heterotrofoak dira eta lehen, bigarren, hirugarren... mailakoetan banatzen dira, jaten dutenaren arabera.
Kate trofikoak elikagaiak organismo batetik bestera pasatzeaz sortzen dira; ekosistema batean sare trofikoak osatzen dira.

Frogatu zeure burua

Ekosistemaren oinarrizko kontzeptuak

Ekosistema: leku batek izaten dituen baldintzak eta han bizi diren izakiak eta haien arteko harremanak.
Biotopoa: lekua eta haren baldintzak.
Biozenosia: leku jakin batean bizi diren izaki bizidunen multzoak eta haien harremanak.
Faktore biotikoak: biotopoan dauden izaki bizidunekin eta haien arteko harremanekin lotutako faktoreak; izaki bizidunek egokitzen dira.
Faktore abiotikoak: leku horretan izaki bizidunengan eragina duten faktoreak (adibidez, tenperatura, hezetasuna, argia, etab.).
Tolerantzia mugak: espezie baten jasan ditzakeen baldintzen mugak — gehienezkoak eta gutxienekoak.
Eremu optimoa: espezie baterako baldintza onenak.
Populazioa: ekosistema bereko eta espezie bereko organismoen taldea, elkarrekin ugaltzen direnak.
Eurioikoak (generalistak): tolerantzia ekologiko zabala duten espezieak.
Estenoikoak (espezializtak): tolerantzia ekologiko estua duten espezieak.
Habitata: espezie jakin bat bizi den lekua, inguruneko baldintzak dituena.
Txoko ekologikoa: espezie bakoitzak ekosisteman betetzen duen zeregin jakina.

Egitura trofikoa

Egitura trofikoa:

Ekoizleak: espezie autotrofoak; materia inorganikoaz elikatzen dira eta argitik energia lortzen dute fotosintesiaren bidez. Adibidez: landareak, algak eta bakterio fotosintetikoak.
Kontsumitzaileak: beste izaki bizidun batzuek elikatzen diren espezie heterotrofoak. Gehienak animaliak dira, baina badaude protozoo batzuk ere. Azpitaldeetan banatzen dira, jaten dutenaren arabera:
- Lehen mailako kontsumitzaileak (A): fitofagoak dira.
- Bigarren mailako kontsumitzaileak (B): lehen mailako kontsumitzaileez elikatzen dira.
- Hirugarren, laugarren… mailako kontsumitzaileak (C): aurreko mailetatik elikatzen direnak.
Detritujaleak eta deskonposatzaileak: beste espezie batzuen hondakinez elikatzen dira. Materia organikoa materia inorganikoa bihurtzen badute, deskonposatzaileak dira.

Kate eta sare trofikoak

Elikagaiak organismo batetik bestera joaten dira; horrela sortzen dira kate trofikoak.

Ekosistema batean ez dago kate trofiko bakar bat soilik. Sortzen diren harreman egitura konplexuak dira sare trofikoak, eta haien barruan kate trofiko linealak identifika ditzakegu.

Ohiko galderak

Zer da ekosistema?

Ekosistema leku batek izaten dituen baldintzak, han bizi diren izakiak eta haien arteko harremanak biltzen dituen multzoa da.

Zein da biotopoaren eta biozenosiaren arteko aldea?

Biotopoa lekua eta haren baldintzak dira, eta biozenosia leku horretan bizi diren izaki bizidunen multzoa eta haien harremanak.

Zein da ekoizleen eginkizuna?

Ekoizleak espezie autotrofoak dira: materia inorganikoaz elikatzen dira eta argitik energia lortzen dute fotosintesiaren bidez.