Mikroorganismoen Mundua: Bakterioak, Birusak eta Eukariotoak

Bakterioen egitura eta ezaugarriak

Bakterioen egitura eta antolaketa oso konplexuak dira. Honako osagaiak dituzte:

• Zelula-pareta: Mureinaz osatuta eta geruzatan banatuta.
• Kapsula: Babesteko geruza gelatinakara, polisakaridoek osatua.
• Mintz fotosintetikoak.
• Endoesporak: Erresistentziako bakterio-formak, baldintza txarretan bizirauteko.

Nutrizioa, mugimendua eta ugalketa

Bakterioek ez dute zelularen barneko digestiorik. Bakterio asko mugikorrak dira, uzkurtze eta zabaltze prozesuen edo flageloen bidez. Ugalketa erdibiketaz egiten dute: DNA bikoiztu ondoren, pareta bat osatzen da bakterioaren erdialdean, zelula bitan bananduz.

Bakterio motak

Arkeobakterioak edo eubakterioak.

Birusak

Birusak oso txikiak eta azelularrak dira. Ugalketa-funtzioa soilik betetzen dute eta nahitaezko parasitoak dira. Birioi deitzen zaie zeluletatik isolatuta edo kanpo dauden partikula birikoei (ikus: fago baten zikloa).

Algak

Bizitza askeko organismo urtarrak dira, fotosintesia egiteko gai. Hiru taldetan banatzen dira: alga berdeak, arreak eta gorriak. Antolakuntza zelularra oso bakuna da, bereizketa zelularrik gabekoa.

Protozooak

Mikroorganismo eukarioto zelulabakarrak dira, zelula-paretarik gabekoak, kolorgeak eta mugikorrak. Heterotrofoak dira; beste organismo batzuk edo partikula organikoak fagozitatuz edo pinozitosiaren bidez elikatzen dira. Batzuk parasitoak dira. Mugimenduari dagokionez, honela sailkatzen dira: flagelatuak, ziliatuak, errizopodoak edo esporozooak.

Onddoak

Klorofilarik gabeko organismo heterotrofoak dira, kitinazko zelula-paretarekin eta nukleo anitzekoak. Oinarrizko egiturari hifa deitzen zaio, eta hifen multzo adarkatuari mizelioa. Gehienak lurtarrak dira, batzuk parasitoak.

Onddo mota nagusiak

• Lizunak (onddo haritsuak): Hifak dituzte, non konidio-esporak hazten diren. Sexu-bidezko ugalketaren bidez ere esporak sor ditzakete.
• Legamiak (onddo zelulabakarrak): Gehienetan askomizetoak dira. Esporak sexu-bidezko ugalketaren bidez sortzen dituzte, asku deitzen zaion zaku itxi batean. Zelulak gemazio bidez banatzen dira. Oso ezagunak dira hartzidura sortzeko gaitasunagatik.
• Lizun likatsuak (onddo mukitsuak): Baso hezeetan, deskonposatzen ari diren zuhaitzetan bizi dira. Mixomizetoak deitzen zaie. Organismoaren antolakuntzari plasmidoa deitzen zaio eta bakterioez elikatzen dira fagozitosi-prozesuaren bidez.