Manuel de Larramendi: Obra, Euskararen Defentsa eta Ekarpena
Larramendiren Obra eta Euskararen Defentsa
Larramendik bere lanik gehienak gaztelaniaz idatzi zituen. Lan horietan, Euskal Herria eta bere izaera, gobernu moldea eta hizkuntza berezia ditu aztergai. Gaztelaniaz idatzitako obrek eragin handia izan dute euskal literaturaren garapenean.
Larramendik bi modutara egiten du lan euskararen alde:
- Euskara gutxiesten dutenak lotsagarri jarriz eta euskaldunak beren hizkuntzaz harro egotera animatuz.
- Euskara erabili eta lantzeko ardura dutenak lan egitera bultzatuz.
Gaztelaniazko Ekarpena
Larramendiren lanik gehienak gaztelaniaz idatzi ziren, apologia egitea baitzuen asmo nagusia.
De la Antigüedad y Universidad del Bascuence en España
Euskararen aldeko defentsa edo apologia sutsua da. Hurrengo urtean argitaratuko zuen gramatikaren aurrerapena egiten du bertan. Honako abantailak ikusten ditu euskaran:
- Hizkuntza zaharrena da.
- Gaztelaniazko hitz askoren jatorria euskaran dago.
- Inguruko hizkuntzak baino hobea da.
- Hizkuntza filosofikoa, erregularra, salbuespen gutxikoa, eztia eta atsegina da.
Discurso Histórico sobre la Famosa Cantabria
Erromatarrek menperatu ezin izan zituzten kantabroen ondorengoak dira euskaldunak. Euskaldunen apologia egiten du obra honetan ere.
Sobre los Fueros de Gipuzkoa
Politika-gaiei heltzen die, foruen defentsa eginez eta haien aldeko argudioak erabiliz. Bere iritziz, foruak ez dira pribilegioak, burujabetasunaren oinarri baizik.
Corografía o Descripción General de la Muy Noble y Muy Leal Provincia de Gipuzkoa
Gipuzkoa eta gipuzkoarrak goresteko idatzia. Deskribapen zabala eta maiztasunez egina.
Euskarazko Ekarpena
Euskaraz idatzi zuen apurra da horren lekuko: sermoi batzuk, olerki bat, kristau-ikasbide bat, sarrera bat eta pare bat eskutitz. Prosa gihartsua eta samurra du, eta hiztegi aberatsa.
El Imposible Vencido. Arte de la Lengua Bascongada
Gaztelaniatik abiatuta egindako euskara ikasteko metodoa bada ere, euskarazko lantzat har daiteke. Hiru ataletan ematen ditu: deklinabidea eta aditza, sintaxia eta prosodia.
Diccionario Trilingüe: Castellano, Bascuence eta Latín
Larramendiren obrarik eztabaidagarriena eta ezagunena da. Eragin handia izan du euskal literaturan. Erderazko hitz guztiei euskal ordaina eman nahi die, eta horrek hitzak asmatzera darama behin baino gehiagotan. Larramendik herriko euskara erraza eta aberatsa erabili zuen euskarazko lanetan.