Lotura Kimikoak: Ionikoa, Metalikoa eta Kobalentea

Lotura Ionikoa

Lotura ionikoa metal eta ez-metalen artean gertatzen da. Metalak elektroiak ematen dizkio ez-metalari; beraz, elektroi-transferentzia gertatzen da. Metala elektroia eman eta katioi bihurtzen da, eta ez-metala elektroiak hartu eta anioi bihurtzen da. Ondorioz, katioi eta anioien arteko lotura da.

Katioiak anioiez inguratzen dira, edo anioiak katioiez, sare kristalinoa osatuz. Ioien artean indar elektrostatiko handiak sortzen dira.

Konposatu Ionikoen Adibideak

• Gatz bitarrak: NaCl, MgF₂
• Gatz hirutarrak: KClO₃, NaNO₃
• Oxido eta hidroxido batzuk: CaO, MgO, KOH

Konposatu Ionikoen Propietateak

• Giro-tenperaturan, fusio-puntu altua duten solidoak dira.
• Hauskorrak dira.
• Disolbagarriak uretan.
• Egoera solidoan daudenean, ez dute elektrizitaterik eroaten.
• Eroaleak dira disoluzioan edo urtuta daudenean.

Lotura Metalikoa

Metalen atomoek ez dute molekularik eratzen. Horren ordez, ordenan kokatzen dira, ahalik eta kristal-egitura trinkoena sortzeko. Atomo bakoitzak bere balentzia-elektroiak askatzen ditu, eta ioi positibo bihurtzen da.

Atomo guztien balentzia-elektroiek hodei elektroniko bat osatzen dute. Hodeia egituraren hutsarteetatik mugi daiteke; beraz, ioi positiboen eta hodei elektronikoen arteko lotura da. Ez dago elektroien transferentziarik, ezta partekatzerik ere. Elektroi-hodeiaren eta ioi positiboen arteko elkarreraginak (indar elektrostatikoak) metalaren egonkortasuna bermatzen du.

Lotura metalikoa duten substantziek sareak eratzen dituzte. Sare horien osagaiak katioiak dira, ugariak eta hodei elektroniko batez inguratuak.

Adibideak

Na, Fe, Au

Propietateak

• Fusio-puntu altua.
• Dentsitate handia.
• Uretan ez dira disolbatzen, oxidatu egiten dira.
• Aleazioak eratzen dituzte.
• Beroaren eroale onak.
• Elektrizitatearen eroale onak.
• Tentsio mekaniko baten eraginpean, deformatu egiten dira, baina ez hausteraino.

Lotura Kobalente Molekularra

Lotura hau ez-metalen artean gertatzen da. Elektroi bikote bat edo gehiago partekatzen dituzten atomoen elkarketa da; beraz, elektroiak partekatzen dira. Atomo guztiek elektroi ez-lotzaileak partekatuko dituzte azken mailan 8 elektroi lortu ahal izateko (Hidrogenoak 2 elektroi lortu). Molekulak sortzen dira.

Lewis Egitura

Partekatuta dauden elektroi bikoteak (elektroi lotzaileak) eta loturetan parte hartzen ez duten elektroiak (ez-lotzaileak) puntu pareen zein marratxoen bidez adieraz daitezke.

Substantzia Kobalente Molekularrak

Atomoek, elkartzean, molekulak eratzen dituzte:

• Kobalente apolarrak: O₂, N₂
• Kobalente polarrak: H₂O, CO₂

Molekulen Arteko Indarrak

Substantzia kobalente molekularretako molekulen artean diharduten erakarpen-indarrak dira. Bi motatakoak:

• Van der Waalsen indarrak (apolarrak): Oso ahulak eta elektrostatikoak dira. Indarraren intentsitatea handiagoa da molekularen tamaina handiagoa denean. Adibideak: HCl, O₂ eta I₂.

Propietateak

• Egoera normalean, gasak dira (salbuespena: Iodoa, solidoa).
• Disolbaezinak dira uretan, eta disolbagarriagoak disolbatzaile organikoetan.
• Ez dira elektrizitatearen eroale, ez egoera puruan, ez disoluzioan.