Jainkoaren existentziaren frogak eta Agustinen ideien teoria
Tomas Akinokoaren Bost Bideak
Tomas Akinokoak Jainkoaren existentzia frogatzeko proposatutako bost bideak, Aristotelesen filosofiaren eraginpean, honako hauek dira:
1. Mugimenduaren Argudioa
Higiduraren gertaera abiapuntutzat hartuta, lehenbiziko higiarazle higiezina den Jainkoaren existentzia ondorioztatzen du. Zentzumenetatik dakigu gauzak potentziatik aktora pasatzen direla. Baina higiarazleak beste batek higiarazi behar du. Higiarazleen segida amaigabea ezinezkoa denez, inork higiarazten ez duen higiarazle batera heltzen gara: lehen higiarazlea, Jainkoa.
2. Kausa Eraginkorraren Argudioa
Kausatuak diren kausak oinarritzat hartuta, kausala ez den kausa baten existentzia ondorioztatzen du. Mundu sentigarrian, ezinezkoa da kausa amaigabeen segida. Beraz, lehen kausa eraginkor bat behar du, Jainkoa.
3. Izakien Kontingentziaren Argudioa
Izakien kontingentzia abiapuntutzat hartuta, hauen existentziatik izaki beharrezko bat existitzen dela ondorioztatzen du. Esperientziatik dakigu izakiak hasi eta hiltzen direla. Hauek izan eta ez izan daitezkenez, kontingenteak dira. Beharrezkoa den izakirik existituko ez balitz, ez litzateke ezer existituko. Beraz, izaki beharrezko bat existitu behar da izaki kontingenteak existitzeko: Jainkoa.
4. Perfekzio Mailen Argudioa
Perfekzio gehiagoko edo gutxiagoko izakiak existitzen direla abiapuntutzat hartuta, guztiz perfektua den izaki baten existentzia ondorioztatzen du. Munduko izakietan perfekzio mailak daude, judizio konparatiboak egiteko oinarri objektiboak direnak. Gorengo izaki hori Jainkoa da.
5. Helburutasunaren Argudioa
Munduko izakien helburuzko joera naturalean oinarrituta, adimen ordenatzaile baten existentzia ondorioztatzen du. Helburu batekin diharduten objektu inorganikoak existitzen dira. Nahiz eta ez duten ezagutzarik, adimen batek bideratu behar ditu. Izaki adimendun hori Jainkoa da.
Agustin Santuaren Filosofia
Antropologia Dualista
Agustinen antropologia dualistaren arabera, gorputza eta arima bi substantzia desberdin dira. Gizakia gorputz hilkor batez baliatzen den arima hilezkorra da.
Ideien Ezagutza eta Epistemologia
Arimaren gorengo zatia, Arrazoia, Jainkoarekin kontaktuan dago; beheko zatia, berriz, gorputzarekin. Mundu sentikorrean, arima Jainkoaren auzokidea da, eta argiztapena gertatzen da, naturarekin eta giza izaerarekin bat datorrena.
Ideiak ezagutzaren egiazko objektuak dira: aldagaitzak eta beharrezkoak. Arimak bere buruaz ezagutza zuzena du. Mundua ulergarria da, eta ulergarritasunaren printzipioak Jainkoarengan dauden ideiak dira.
Ideien Ontologia
Ideiak betierekoak, aldagaitzak eta arketipikoak dira, gorengo errealitateak direnak. Beren oinarria erresuma adigarrian dute. Agustinek ideien oinarria eta tokia Jainkoaren adimenean kokatu zituen. Teoria hau onartu behar da, Jainkoak mundua era adigarrian sortu zuela defendatzeko.
Eguzkiaren Metafora (Platon eta Agustin)
Platonen eta Agustinen arabera, Ongiaren ideia mundu adigarriko eguzkia bezalakoa da. Platonen arabera: eguzkiak gauzak argitzean, hauek ikusgarriak bihurtzen ditu; Ongiak, berriz, ideiak argitzen ditu, adigarriak eta ulergarriak bihurtuz.