Iruñeko Katedraleko Preciosa Atea: Historia eta Artea

Iruñeko Katedraleko klaustroan, hegoaldeko aldean, dago Preciosa Atea. Aurreko katedrala erromanikoa zen, baina gerrak suntsitu zuen. Katedralean hainbat erreforma egin badira ere, eliza XIV. mendean berreraiki zen. Eliza, berriz, XIV. mendearen bukaeran hasi zen eraikitzen, zehazki 1394an, Karlos III.aren erregealdian.

Klaustroko Eskultura Dekorazioa

Klaustro honek Iberiar penintsulako XIV. mendeko eskultura-dekorazio aipagarrienetako bat dauka. Hona hemen elementu nagusiak:

• Giltzarrietan: Urteko hilabeteak, Itun Berriko gaiak, Haizeak eta Ibaiak irudikatzen dira.
• Kapiteletan: Ekialdeko horman eta iparraldeko zati batean kapitel historiatuak daude; gainontzekoetan, landaretza fina agertzen da.
• Portaleetan: Babeseko Ama Birjinaren Atea, Barbazan Kaperako Atea, Preciosa Atea eta Errefektorioko Atea aurki daitezke.

Tinpanoaren Narrazioa eta Xehetasunak

Preciosa Atearen tinpanoa hainbat erregistrotan banatuta dago, eta Ama Birjinaren Trantsituaren pasarteak kontatzen ditu. Gertakariak ezkerretik eskuinera eta behetik gora irakurri behar dira:

• Ateburuan: Aingeru batek ordua iritsi zaiola iragartzen dio Ama Birjinari. Apostoluak iristen joaten dira, eta Ama Birjinak hil-jantzia erakusten die.
• Lehenengo erregistroan: Azken apostoluak laino baten barruan iristen dira, eta Ama Birjinak guztiei kontatzen die ordua iritsi zaiola.
• Erdiko erregistroan: Erdian, Ama Birjina ohe gainean etzanda dago, eta apostoluak inguruan negarrez.
• Goiko erpinean: Ama Birjinaren Koroazioa irudikatzen da.
• Arkiboltetan: Zeruko Gortea agertzen da.
• Atezangoetako kapitelek: Landare fin-finez dekoratuta daude.

Estilo Gotikoa eta Sinbolismoa

Preciosa Atean gotiko frantziar klasikoaren ezaugarriak antzematen dira:

• Bolumen handiko irudiak eta altu-erliebeak.
• Errealismo idealizaturako joera.
• Jarrera lasaiak, kontrapostoak eta makurdurak.
• Irudi proportzionatuak.
• Arropen tolestura naturalak, bolumetrikoak eta sakonki landuak, argi-ilun efektu ederrak sortuz.

Ama Birjina, Kristoren ama baitzen, Zeruko errege epaile ahalguztidunaren eta gizateriaren arteko bitarteko nagusia bilakatu zen, Elizaren beraren irudia. Erromanikoan baino Jainkotasunari buruzko ideia gizatiarragoa, hurbilagoa eta hunkigarriagoa bilatzen da.

Atearen Erabilera Historikoa eta Egungoa

Ate hau eraiki zenean, kanonikoen logelarako sarrera zen. Geroago, eta denbora luzez, Nafarroako Diputazioaren bilkura-aretorako sarbide dotore bilakatu zen. Gaur egun, bisitarien harridurarako, itxita egoten da.