Ilustrazioa: Arrazoimena, Gizartea eta Pentsamendu Kritikoa

Ilustrazioa: Kontzeptua eta Testuingurua

Ilustrazioa Errenazimentuak eragindako aldaketa prozesu baten azken urratsa da. Mugimendu kultural honek XVIII. mendea hartzen du, eta iraultza liberal-burgesen aroan gertatzen da. Ilustrazioaren pentsamendua Antzinako Erregimenaren aurkako prozesuan eragile garrantzitsuenetako bat da.

Klase ertainen ideologia kritikoa adierazten du. Jainkoak naturaren, historiaren eta ezagutzaren ordenatzaile izateari utzi zion. Era berean, giza arrazoimenarekiko konfiantza bultzatu zen, mundu-ikuskera berri baten oinarri gisa.

Filosofiaren rola

Filosofia kritika sozialerako eta politikorako arma bihurtu zen. Gizakiak bere kabuz pentsatu behar duela azpimarratzen da, dogmatismoa eta autoritateen irizpideak alde batera utzita.

Garapena Europan

• Ingalaterra: Ilustrazioa hemen hasi zen, izaera enpirista zuena. Natura-zientziek garapen handia lortu zuten. Isaac Newtonek argitaratutako idazlan batekin fisika heldutasunera iritsi zen.
• Frantzia: Egoera desberdina zen. Tentsio sozial handiko giroan, gai politikoak, moralak eta historiaren aurrerapenarekin harremana zuten gaiak jorratu ziren gehienbat.
• Alemania: Immanuel Kant filosofoaren lanarekin ilustrazioaren pentsamendua gailurrera iritsi zen. Kantek arrazoimenaren azterketa sakona egin zuen.

Arrazoimen ilustratuaren ezaugarriak

1. Ilustrazioan arrazoimena ahalmen autonomoa dela onartzen da bete-betean, eta arrazoimenarekiko konfiantza finkatzen da.
2. Arrazoimen ilustratuak izaera kritikoa du.
3. Ilustrazioaren arrazoimena analitikoa da eta esperientziari lotuta dago (esperimentuetan oinarritzen den ezagutza lortzeko ahalmena da).
4. Arrazoimen ilustratuak Erdi Aroaren ikuskera teozentrikoa gainditzen du. Ilustrazioan, arrazoimenaren aurrerapenarekiko fedeak ordezkatuko du Jainkoarekiko fedea. Salbazioa beste bizitza batean espero beharrean, salbazio hori gizartean eta historian lanaren bitartez lortu behar delako ideia errotuko da.
5. Ilustrazioak lantzen dituen gai nagusiak honako hauek dira:
   • Natura eta bere legeak ezagutzea, natura menperatu eta gizakiaren zerbitzura jartzeko.
   • Erlijioa, Jainkoaren eta fedearen zentzua.
   • Gizartea eta historia nola antolatu arrazionalki, gizarte eta komunitate politikoek historian aurrerapena bermatzeko.