Hiri Antolamenduko Oinarrizko Terminologia

Geografia25 urt. 20262,94 KB

Alde Zaharra: Hiriaren jatorrizko gunea da. Alde urbanizatu honek industria-iraultza baino lehenagoko kaleak eta eraikinak hartzen ditu, eta, oro har, plano irregularrean antolatuta egoten da. Hiriaren jatorriko aztarnak, eraikin historikoak eta arte-ondareak alde zaharrean aurkitzen dira.
Zabalgunea: Hiriaren espazio berria da; XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendean zehar sortu zen, burgesiak bultzatuta, hiriko biztanleriaren hazkundeari irtenbide bat aurkitzeko asmoz. Horregatik, burgesiaren ideiak islatzen ditu: ordena (plano ortogonala, kale zabal eta erregularrekin), higienea (zoladura, estolderia, ur-hornikuntza eta espazio berdeak ditu), eta onura ekonomikoa (etxebizitza, denda eta garraio-sistemek lotutako eraikinak).
CBD (Central Business District): Hiriaren erdigunea da. Bertan biltzen dira negozioak, dendak, aisiarako espazioak eta zerbitzuak. Ezaugarri hauek ditu: trafiko handia, eraikin altuak eta komunikazio-sistema ona. Ez da beti hiriko alde berean kokatzen; baina, normalean, zabalgunean edo, batzuetan, alde zaharrean ere egoten da.

Hiri-hierarkia: Eskualde bateko hirien sailkapena da. Hiri batek sailkapen horretan hartzen duen lekua honako elementuek erabakitzen dute: lurraldea antolatzeko duen gaitasunak eta beste hiriekiko dituen konpetentziak.
Metropoli-ingurua: Hiri handi bat inguratzen duen hiri-eremua da. Haren barruan, hiri nagusiarekin ezinbesteko harreman ekonomikoa duten hainbat udalerri independente izaten dira. Ezaugarri hauek ditu: hiri nagusi bat aldamenean izatea, langileek egunero mugimendu pendularrak egitea menpeko guneetatik hirira, udalerrien arteko jarraipen geografikoa, eta hiri nagusiarekin garraioen bidez ondo lotuta egotea.

Konurbazioa: Fenomeno hori agertzen da sortzez independenteak ziren bi hiri, beren hazkundeagatik, autonomiarik galdu gabe batzen direnean.
Urbanizazio barreiatua: Lehen landa-eremuak zirenetan multzo urbanoak eratzen direnean sortzen da. Multzo horiek ez daude hiritik hain urrun; eta, askotan, kontrolik gabe hasten dira.
Pendulu-mugimenduak: Hiritik urrun bizi den biztanleriak mugimendu horiek egiten ditu bizilekutik lantokira edo zerbitzuen bila joan eta ondoren bizilekura itzultzen denean. Normalean, periferiaren eta hiri-erdigunearen artean gertatzen dira.

HAPN (Hiri Antolamendurako Plan Nagusia): Udalerriaren hiri-antolamendu integralerako oinarrizko tresna da. Lurzorua sailkatu eta lurzoruaren erabilera ezartzen du. Horrez gain, udalerriaren hornikuntza-sistema ere definitzen du.

Deskargatu