Marxismoaren oinarrizko kontzeptuak: gainbalioa, gainegitura, gizartea eta historia

Laburpena

Dokumentuak marxismoaren oinarrizko kontzeptuak aurkezten ditu: gainbalioa, gainegitura, gizartea, herrialdea eta historia. Gainbalioa kapitalistak langileen lanetik ateratzen duen etekina da, eta gainegitura lege, instituzio eta ideia multzoa da. Irakurleak Marxen gizarte- eta historia-kontzepzioa ulertuko du.

Funtsezko puntuak

Gainbalioa kapitalistak lortzen duen azken dirua da, lan-indarra salgai bezala erosten denean sortzen dena.
Gainegitura juridiko-politikoa eta ideologikoa izan daiteke, eta kontzientzia soziala determinatzen du.
Marxentzat gizartea azpiegiturak determinatzen du; produkzio-moduak bizitza soziala baldintzatzen du.
Gizartean bi talde nagusi daude: burgesak (produkzio-bitartekoen jabeak) eta proletarioak (langileak).
Historia produkzio-moduen jarraipena da; produkzio-indarrak eta harremanak kontrajartzen direnean iraultza sozialaren garaia hasten da.

Frogatu zeure burua

Gainbalioa

Gainbalioa: Ekonomia kapitalistan lorturiko azken dirua, plusa edo gehigarria da. Hori erdiesteko, kapitalistak makinak eta lehengaiak erosten ditu, baita lan-indarra ere. Baina nola lortzen du kapitalistak gainbalio hori? Lehengaien kostua konstantea izanik, gakoa proletarioaren lanean dago.

Kapitalistak lana salgaiaren prezioa baino merkeago erosten du, etekin handiagoak lortuz. Lana salgai bihurtzen da, eskaintza eta eskariaren legearen menpe. Produkzio-bitartekoak kapitalaren eskuetan daudenez, lan-eskaintza handia da eta kapitalistak proletarioaren lanari balioaren parte bat ebatsi diezaioke.

Gainegitura

Ideia, sinesmen, instituzio eta arau multzoa da, kontzientzia soziala determinatzen duena. Bi mota nagusi ditu:

Juridiko-politikoak: Gizartea arautzen duten instituzio eta arau multzoa.
Ideologikoak: Ideia, sinesmen eta ohiturak, kontzientzia soziala determinatzen dutenak.

Gizartea

Marxen iritziz, gizartea azpiegiturak determinatzen du; bizitza materialaren produkzio-moduak bizitza sozialaren prozesua baldintzatzen du: “Ez da gizasemearen kontzientzia bere izaera xedatzen duena, alderantzizkoa baizik, izaera soziala da bere kontzientzia determinatzen duena”.

Gizartean bi talde sozial nagusi aurkitzen ditugu, produkzio-katean duten posizioaren arabera:

Burgesak: Produkzio-bitartekoen jabeak.
Proletarioak: Langileak.

Herrialdea

Estatu baten pean dagoen lurraldea adierazteko erabiltzen den terminoa.

Historia

Marxentzat, Historia hainbat produkzio-moduren jarraipena da. Historia produkzio-prozesu erreala da. Gizartearen produkzio-indarrak eta produkzio-harremanak kontrajartzen direnean, iraultza sozialaren garaia hasten da.

Prozesu horren bidez, oinarri ekonomikoa aldatzen da eta, ondorioz, gainegitura ere bai. Osotasun sozialaren aldaketa horiek produkzio-modu berri baten agerpena ekartzen dute, Historiaren urrats aurrerakoi berri bat suposatuz.

Ohiko galderak

Zer da gainbalioa Marxismoan?

Ekoizpen kapitalistan kapitalistak lortzen duen azken dirua da, plusa edo gehigarria. Lana salgaiaren prezioa baino merkeago erosten denez sortzen da.

Zein dira gainegituraren mota nagusiak?

Juridiko-politikoak, gizartea arautzen duten instituzio eta arauak, eta ideologikoak, ideia, sinesmen eta ohiturak, kontzientzia soziala determinatzen dutenak.

Zein dira gizarteko bi talde nagusiak Marxen arabera?

Burgesak, produkzio-bitartekoen jabeak, eta proletarioak, langileak. Produkzio-katean duten posizioaren arabera bereizten dira.