Giza Gorputzeko Barne Ingurunea eta Zirkulazioa
Barne Ingurunea
Likido interstizialak, odolak eta linfak osatzen dute. Likido interstizialak zelulak bustitzen ditu. Odolak eta linfak zelulek behar dutena edo baztertzen dutena bildu, banatu eta kanporatu egiten dute.
Odol Zelula Motak
Odol zelula mota nagusiak eta haien funtzioak:
- Eritrozitoak
- Disko ahur baten itxura dute eta ez dute nukleorik. Kolore gorria dute. Biriketatik zeluletara oxigenoa garraiatzen dute.
- Leukozitoak
- Handienak dira, nukleoa dute eta bost mota daude. Organismoa infekzioetatik babesten dute.
- Plaketak
- Megakariozitoetatik eratorritako zelulen zatiak dira, nukleorik gabekoak. Odolaren koagulazioan hartzen dute parte.
Arteriak eta Zainak
- Arteriak
- Bihotzetik organo guztietara doaz. Oxigenodun odola garraiatzen dute eta pareta lodi, gogor eta elastikoak dituzte.
- Zainak
- Organoetatik bihotzera doaz. Karbono dioxidozko odola garraiatzen dute eta pareta finagoak eta ez hain sendo eta elastikoak dituzte.
Linfa-sistemako Osagaiak
- Linfa-kapilarrak
- Gorputzeko zelulen inguruko likido-soberakina biltzen dute.
- Linfa-hodiak
- Linfa-kapilarrak batzen direnean sortzen dira, hodi zabalagoak osatuz. Barnean hainbat balbula dituzte, linfari noranzko bakarrean zirkulatzen uzteko.
- Linfa-gongoilak
- Kaltegarriak diren mikroorganismoak eta substantzia arrotzak bilatzen, aurkitzen eta kanporatzen dituzte.
Odolaren Osagai Nagusiak
- Plasma
- Kolore horixka duen likidoa da. Odolaren %55 osatzen du eta urez eta proteinez osatuta dago.
- Odol-zelulak
- Hezur-muin gorrian sortzen dira eta odolaren %45a osatzen dute. Hiru mota daude: globulu gorriak, zuriak eta plaketak.
Arterien Funtzioa eta Ezaugarriak
- Bihotzetik gorputzeko organo guztietara eramaten dute odola.
- Odol oxigenatua garraiatzen dute.
- Birika arteria da salbuespena, karbono-dioxidodun odola garraiatzen baitu.
Arterietako Presioa edo Tentsioa
Odol-hodietan eragiten duen presioa da.
mmHg unitatearekin neurtzen da.
Sistolean handiagoa da diastolean baino.
Odol-zirkulazioko Atal Nagusiak
- Zirkulazio Bikoitza
- Odolak bi ibilbide dituelako: zirkulazio handia eta txikia.
- Zirkulazio Osoa
- Oxigenodun odola ez delako inoiz nahasten karbono dioxidodunarekin.
Nefrona
- Glomerulua
- Bowman-en kapsula
- Hodi bihurgunetsu proximala
- Hodi biltzailea
- Henle-ren lakioa
- Hodi bihurgunetsu distala