Giza Digestio Prozesua: Ahotik Heste Meharrean
Digestioa Ahoan: Lehen Urratsa
Ahoan digestio mekanikoa gertatzen da batez ere, listuko digestio-urinek digestio kimiko xume bat eragiten duten arren. Digestio-urinek janaria lubrifikatzen dute hobeto irensteko; almidoia digeritzen ere hasten da. Almidoia janarian ugarien den landare-polisakaridoa da. Digestio hau ez da osoa (denbora laburra baita ahoan).
Digestio mekanikoak hemen garrantzi handiagoa du: janaria murtxikatuz txikitzen da, mingainak ere parte hartzen du, batez ere hortz-haginek (oso espezializatuak baitira). Mota desberdinak daude:
- Ebakortzak
- Letaginak
- Aurreko haginak
- Atzeko haginak
Hortzen itxura eta kantitatea animaliaren elikaduraren araberakoak dira. Listuz busti eta murtxikatutako janaria elikadura-boloa bihurtzen da. Honi faringe aldera bultza egin ondoren, irentsi eta hestegorrira pasatzen da.
Digestioa Urdailean: Elikagaien Eraldaketa
Elikadura-boloak hestegorria zeharkatu ondoren urdailera iritsi eta likido bihurtzen dira bertan. Bertan digestio mekanikoa gertatzen da, janaria mugitzen eta nahasten duen peristaltismoaren eraginez. Digestio kimikoa ere gertatzen da, urdaileko muki-mintzean sakabanatuta dauden guruinek jariatutako urin gastrikoei esker.
Urin gastrikoen osagai nagusiak hauek dira:
- HCl (Azido Klorhidrikoa): Entzimek lan egiteko behar duten azidotasun-maila sortzen du eta bakterioak akabatzen ditu.
- Mukiak: Urdaileko pareta autodigestioetatik babesten du.
- Entzimak: Proteinak digeritzen dituzte, aminoazido gutxiagoko molekulak emateko.
Gantzak eta gluzidoak ez dira urdailean deskonposatzen.
Digestioa Heste Meharrean: Xurgapenaren Gunea
Digestioa hemen amaitzen da. Molekula elikagarri guztiak xurgatu eta zirkulazio-aparatura pasatzen dira, hortik zelula guztietara iristeko. Prozesu hau heste meharraren lehenengo zatian gertatzen da, duodenoan. Gainerako elikagaiak xurgatzeko balio du.
Heste-pareten egiturak digestio- eta xurgapen-funtziorako moldaera bereziak ditu:
- Janariaren ukipen-azalera handitzen duten tolestura ugari.
- Tolesturetan biloxka ugari.
- Biloxken paretan luzamendu mehe batzuk — mikrobiloxkak.
Hestearen paretako guruinek heste-urina jariatzen dute. Areak are-urina jariatzen du duodenora, urdailetik datorren azidotasuna neutralizatzen duen urin alkalino eta entzimaduna dena. Gibelak ez du entzimarik jariatzen, baina behazuna bai; honek gantzak emultsionatzeko balio du.
Iritsitako gluzidoak erabat digeritzen dira hestean, monosakaridoak emateko. Gantzak ere hemen deskonposatzen dira, behazunaren eraginez gantz-tanta txikiak sortuz eta entzimek hobeto lan eginez, glizerina eta gantz-azidoak emanez. Peptidoak guztiz digeritzen dira monomeroetara iritsi arte.