Gerra Hotzaren Amaiera: 70eko Hamarkadatik Sobietar Batasunaren Desagerpenera
Gerra Hotzaren Bigarren Fasea eta Amaiera
70eko Hamarkadako Ahultasuna eta SESBen Hedapena
70eko hamarkadan, AEB ahulduta zegoen Vietnamgo Gerraren eta egoera ekonomiko larriaren ondorioz. Kanpoko interbentzioa murriztu zuten, Jimmy Carter presidentea zela. SESB, bestalde, sendotuago zegoen, Asiako herrialde batzuk komunistak baitziren.
1977an, SESBek misilak jarri zituen Ekialdeko Europan, Mendebaldeko Europan izua zabaltzeko eta AEBren pentsaeratik kanpo geratzeko. SESBek mugimendu iraultzaileen laguntza jaso zuen petrolioaren ondorioz Afrikan, erregimen marxistak ezarriz.
1979ko Krisi Nagusiak: Iran eta Afganistan
1979 funtsezko urtea izan zen, bi gertaera nagusi gertatu baitziren, AEB larri jarriz:
- Irango Iraultza Islamikoa.
- Sobietarren Afganistango inbasioa.
Irango Iraultza Islamikoa
Irango Iraultza Islamikoa diktadurazko erregimen baten aurka piztu zen. Iran AEBren aliatua zen eta petrolio-iturri nagusia, baina fundamentalistak bihurtu ziren. Herriak ez zituen erreforma berriak onartu, eta Xah gobernadoreak Errepublika fundamentalista islamikoa ezarri zuen. Islama zen garrantzitsuena. AEBko enbaxadari eraso egin zioten, langileak bahituz, Jimmy Carterren presidentetza ahulduz.
Afganistango Gerra (1979-1989)
SESB gobernu komunistak agintzen zuen Afganistanen. Matxinoak (mujahedinak) zeuden, eta SESBren erantzuna izan zen:
- Fundamentalismo islamikoa ezabatzea.
- SESBtik aldendu nahi zutenei ohartaraztea.
SESBek esku hartze handia egin zuen. Gerrillen armadek ustekabean harrapatu zuten SESB. Afganistan arazo ekonomiko eta politiko handia bihurtu zen Sobietar Batasunarentzat, eta porrota izan zen.
AEBko Erantzuna: Ronald Reaganen Doktrina
Afganistangoa ikusita, Ronald Reagan errepublikanoak irabazi zituen hauteskundeak. Gogor eta oldarkor jardutea erabaki zuen:
- Misilak jarri zituen SESB defendatzeko.
- Ekimen Estrategiko Defentsiboa (IED) bultzatu zuen.
- Esku hartzeak egin zituen zenbait eremutan (adibidez, Latinoamerikan), SESBen eragina saihesteko.
Gerra Hotzaren Amaiera
Mugimendu bakezaleak eta antinuklearrak agertu ziren, eta komunismoaren aurkako sentimendua zabaldu zen. AEB erasotzaile moduan zegoen, eta SESB ahulduta.
SESBen, Mikhail Gorbatxov boterera iritsi zen, eta politika erabat aldatu zuen:
- Washingtoneko Ituna sinatu zuen (1987), misilak kenduz.
- Afganistanetik erretiratu zen.
Iraultza Demokratikoak piztu ziren: Berlingo Harresia erori zen, Alemaniaren bateratzea gertatu zen, etab. Alemaniaren bateratzearen ondoren, Maltako Goi Bileran tentsioak amaitu zirela adierazi zuten. Varsoviako Ituna desegin zen, eta Sobietar Batasuna desagertu zen. Geroago, nazioarteko politikaren berrantolaketa gertatu zen, arma nuklearrak murriztuz, besteak beste.