Frankismoaren Kronika: Diktaduratik Ekonomia Mirarira

Diktadura Politiko Berria

1939an, Gerra Zibila amaitzean, Francisco Francok diktadura pertsonalari ekin zion. Eskuin tradizionalaren eta faxismoaren elementuak hartu zituen. Estatuaren botere guztiak bere esku zeuden:

• Estatuaren botereak zuzenean kontrolatzen zituen (legegilea, judiziala eta betearazlea).
• Armadako jeneralisimoa zen.
• Alderdi bakarraren burua zen.

Francoren diktadurak bi lehentasun zituen:

• Askatasuna ezereztatzea (gizabanakoaren eta taldeen eskubideak debekatu zituen).
• Oposizioa deuseztatzea (errepresio-politika erabili zuen Errepublikari sostengua eman ziotenen aurka, eta horietako asko hil edo espetxeratu egin zituen).

Nazioarteko Harremanak

Gerra amaitzean, Espainiak harreman ona zuen inguruko potentziekin, gerra garaian laguntza politiko eta militarra eskaini baitzieten. Bigarren Mundu Gerran, Francoren gobernua neutrala izan zen. Aliatuek garaipena lortzean, Espainia nazioartean isolaturik geratu zen.

Interbentzionismoa eta Autarkia

1940ko hamarkadan, Espainiak sekulako atzeraldi ekonomikoa izan zuen. Arrazoi nagusiak: Gerra Zibilaren ondorioak, nazioarteko bakartzea eta erregimen politiko eta ekonomiko kaxkarra. Frankistek politika interbentzionista ezarri zuten, eta horrek ekoizpena suspertzea ekarri zuen.

Teknokratak eta Erreformistak

50eko hamarkadan, bi talde nagusi bereizten ziren:

• Teknokratak (Opus Deikoak ziren eta herrialdea modernizatzeko ekonomia liberalizatu nahi zuten, baina erregimenaren printzipio autoritario eta ultrakatolikoak mantenduz).
• Erreformistak (Falangekoak ziren eta erregimenaren garapen politikoari begira erreformak egin nahi zituzten).

60ko hamarkadan, ekonomia asko hazi zen, eta hainbat erreforma egin zituzten:

• Mugimendu Nazionalaren Printzipioei buruzko Legea (Estatu Frankistaren oinarrizko legeak ezarri zituen).
• Hitzarmen Kolektiboen Legea (enpresaburu eta langileen artean zuzenean negoziatzeko bidea eman zuen).
• Gizarte Segurantzaren Oinarri Legea (aurreikuspen sozialen aseguruak batu zituen).
• Ordena Publikoaren Auzitegia sortu zen, eta delitu politikoetan eskumen zibila ezarri zuen.
• Prentsa Legea (aurretik argitalpenetan zegoen zentsura arindu zuen).
• Estatuaren Lege Organikoa (demokrazia organikoa ezarri zuen).

Ekonomia Miraria

1960an, Espainiak berebiziko hazkunde ekonomikoa izan zuen. Erregimenak "miraritzat" hartu zuen hazkunde bizkor hori, desarrollismoa izenez ezaguna. 1959ko Egonkortasun Planarekin, Espainiako ekonomia liberalizatzen hasi zen, eta plan hori ekonomiaren gorakadaren eragilea izan zela uste da. Aparteko hazkunde ekonomiko horrek hainbat faktoreren laguntza izan zuen:

• AEBren diru-laguntza (maileguak eta teknologia).
• Europako ekonomiaren hazkundea (inbertsioak iritsi ziren eta nekazaritza-produktuak esportatu ziren).
• Europako emigrazioa (diru-iturri garrantzitsua izan zen).
• Turismoaren hazkundea (Espainiako kostaldeetara).