Euskal aditz laguntzaileak eta aditz trinkoak: orainaldia, lehenaldia eta hipotetikoa

Laburpena

Dokumentu honek euskal aditz laguntzaileen eta aditz trinkoen paradigmak biltzen ditu. Ahalera, orainaldiko eta lehenaldiko aditz trinkoak (egon, joan, etorri, ibili, jakin, eduki, ekarri), hipotetikoa eta ondorioa azaltzen ditu, NOR, NOR-NORK eta NOR-NORI egiturekin. Ikasleak forma horiek konjugatzen ikasiko ditu.

Funtsezko puntuak

Ahalerak orainaldian NOR eta NOR-NORK egiturak erabiltzen ditu: naiteke, dezaket, dezake...
Aditz trinkoak (egon, joan, etorri, ibili, jakin, eduki, ekarri) orainaldian eta lehenaldian konjugatzen dira.
Hipotetikoak NOR, NOR-NORK eta NOR-NORI eratzen ditu, objektu singularrarekin eta pluralarekin.
Ondorioak ("nik egingo nuke" motakoak) orainaldiko forma hipotetikoak erabiltzen ditu: nintzateke, nuke, litzaidake...
NOR-NORI egituran objektu singularrak eta pluralak forma desberdinak hartzen dituzte (litzaidake / litzaizkidake).

Frogatu zeure burua

1. Ahalera (Oraina)

A) NOR

Ni: naiteke
Hura: daiteke
Gu: gaitezke
Zu: zaitezke
Zuek: zaitezkete
Haiek: daitezke

B) NOR-NORK

Egin, jan, ikusi... bezalako aditzetarako / Para verbos como hacer, comer, ver...

Nik (hura): dezaket (Yo puedo hacerlo)
Hark (hura): dezake (Él/Ella puede hacerlo)
Guk (hura): dezakegu (Nosotros podemos hacerlo)
Zuk (hura): dezakezu (Usted puede hacerlo)
Zuek (hura): dezakezue (Vosotros podéis hacerlo)
Haiek (hura): dezakete (Ellos/as pueden hacerlo)

2. Aditz trinkoak

Orainaldia

EGON (Estar): nago, zaude, dago, gaude, zaudete, daude.
JOAN (Ir): noa, zoaz, doa, goaz, zoazte, doaz.
ETORRI (Venir): nator, zatoz, dator, gatoz, zatozte, datoz.
IBILI (Andar/Estar): nabil, zabiltza, dabil, gabiltza, zabiltzate, dabiltza.
JAKIN (Saber): dakit, dakizu, daki, dakigu, dakizue, dakite.
EDUKI (Tener): daukat, daukazu, dauka, daukagu, daukazue, daukate.
EKARRI (Traer): dakart, dakarzu, dakar, dakargu, dakarzue, dakarte.

Lehenaldia

EGON (Estar): nengoen, zeunden, zegoen, geunden, zeundeten, zeuden.
JOAN (Ir): nindoan, zindoan, zihoan, gindoazen, zindoazten, zihoazen.
ETORRI (Venir): nentorren, zentorren, zetorren, gentozen, zentozten, zetozen.
IBILI (Andar/Estar): nenbilen, zenbilen, zebilen, genbiltzan, zebiltzaten, zebiltzan.
JAKIN (Saber): nekien, zenekien, zekien, genekien, zenekiten, zekiten.
EDUKI (Tener): neukan, zeneukan, zeukan, geneukan, zeneukaten, zeukaten.
EKARRI (Traer): nekarren, zenekarren, zekarren, genekarren, zenekarten, zekarten.

3. Hipotetikoa

NOR: banintz, bazina, balitz, bagina, bazinate, balira.
NOR-NORK (Objektu singularra / Objeto singular): banu, bazu, balu, bagenu, bazenu, balute.
NOR-NORK (Objektu plurala / Objeto plural): banitu, bazitu, balitu, bagenitu, bazenitu, balituzte.
NOR-NORI (Objektu singularra / Objeto singular): balitzait, balitzaizu, balitzaio, balitzaigu, balitzaizue, balitzaie.
NOR-NORI (Objektu plurala / Objeto plural): balitzaizkit, balitzaizkizu, balitzaizkio, balitzaizkigu, balitzaizkizue, balitzaizkie.

Lehen (Iragana / Pasado)

NOR: banintzait, bazintzaizkit, balintzaizkit, bagintzaizkit, bazintzaizkidet, balintzaizkidan.
NOR-NORK (Objektu singularra / Objeto singular): banu, bazu, balu, bagenu, bazenu, balute. (Hipotetikoaren berdina ohiko erabileran / Igual que hipotético en uso común)

4. Ondorioa (Ondorioa / Consecuencia - "Nik egingo nuke / Yo haría...")

Orain (Orainaldia / Presente)

NOR: nintzateke, zinateke, litzateke, ginateke, zinatekete, lirateke.
NOR-NORK (Objektu singularra / Objeto singular): nuke, zenuke, luke, genuke, zenukete, lukete.
NOR-NORI (Objektu singularra / Objeto singular): litzaidake, litzaizuke, litzaiguke, litzaizueke, litzaieke.
NOR-NORI (Objektu plurala / Objeto plural): litzaizkidake, litzaizkizuke, litzaizkioke, litzaizkiguke, litzaizkizueke, litzaizkieke.