Zer esan nahi du 'begiz jo' esapideak?

Dokumentuaren arabera, 'begiz jo' esapidea 'aukeratu' esan nahi du.

Nor izan zen Txillardegi?

Txillardegi Donostian 1929an jaiotako gipuzkoarra zen, eleberrigile eta linguista, euskara batuaren sustatzailea izan zena. Euskal eleberri modernoaren sortzailetzat jotzen da.

Zein lan idatzi zituen Mirandek?

Dokumentuak Mirandek idatzitako bi lan aipatzen ditu: Orhoituz poesia-liburua eta Haur besoetakoa eleberria.

Euskal lexikoa, esapideak eta idazleak: Txillardegi eta Mirande

Laburpena

Dokumentu honek euskarazko hiztegi eta esapide ugari biltzen ditu, hala nola nahiko, sorterreira edo begiz jo bezalako hitzak eta esamoldeak. Gainera, Txillardegi eta Mirande idazleen oinarrizko datuak eta lanak aurkezten ditu. Ikasleak hiztegi-zerrenda hauek ikasi eta idazle horien garrantzia ulertuko du.

Funtsezko puntuak

Txillardegi Donostian jaio zen 1929an, eta bere izen erreala Jose Luis Alvarez Enparantza da.
Txillardegi euskara batuaren sustatzailea izan zen eta euskal eleberri modernoaren sortzailea da.
Mirande idazle zuberotarra da, Parisen jaioa 1925ean, eta ipuinak, poesia, eleberria eta itzulpena landu zituen.
Begiz jo esapideak 'aukeratu' esan nahi du, eta begikoa izan 'kuttuna izan' esan nahi du.
Lexikoak sinonimo eta esanahi zerrendak biltzen ditu, hala nola amodiozko gutuna (maitasuneko eskutitza) eta lanbroa (behe lainoa).

Frogatu zeure burua

Lexikoa eta Esapideak

Maila Aditz Ondoak

Nahiko, oso, samar, guztiz eta gutxi

Amodiozko gutunik: maitasuneko eskutitza

Asasinatu: hil

Berri: albiste

Sorterreira: sorlekura

Nobiazgo: ezkoingai-aldia

Sujerentea: iradokitzailea

Arraroa: ezohikoa

Sorpresa: ustekabea

Liluratu: haurritu

Poesia: olerki

Promesa: agindu

Eternoaren: betierekoaren

Itxurazko: muduzko

Ona: goxoa

Goxoa: polita

Lanbroa: behe lainoa

Oroimena: gomuta

Arrunta: ohikoa

Oso ondo: ederki

Truke: gauza bat eman eta haren beste bat hartu

Auzolan: taldelan

Lehia: norgehiagoka

Burkide: laguna

Joputza: eskabotasuna

Premu: oinordekoa

Esapideak

Begiz jo: aukeratu

Begikoa izan: kuttuna izan

Begitan eduki: gorrotatu

Begietan eman: arreta ipini

Txillardegi

Donostian 1929an jaioa, gipuzkoarra. Bere izen erreala Jose Luis Alvarez Enparantza da.
Eleberria eta linguistika lanak egin zituen.
Euskara batuaren sustatzailea izan zen. Gerra zibilaren ondoren euskal literatura berritu eta modernizatu zuen. Euskal eleberri modernoaren sortzailea da.
Lanak: Leturiaren egunkari ezkutua eta Peru Leartzako eta Elsa Scheelen.

Lexiko Osagarria

Ezberdina: desberdina

Bakarrik: soilik

Disolbatzen: urtzen, desegiten

Lehenengo: aurreneko

Egonkortasuna: tinkotasuna

Babesten: gordetzen

Janariarekin: elikagaiekin

Xurgatzen: zurrupatzen

Muskuluetara: giharretara

Gantzak metatzen: koipeak

Hondarrak: hondakinak

Errezeptore: hartzaile

Identifikatu: ohartu

Hala ere: nolanahi ere

Itzultzen: bueltatzen

Gorotzen: kakatzen

Jana: ahalmen (mokado), klaskatu (irentsi), ondu, anoa, salokeria (sablokeria), tripontzi

Edana: zuhagi, topa, hardi, zurrut, edabe, hurrupatu.

Esapideak (Gehiago)

Esne mamitan bizi: primeran bizi
Mutur zuria izan: mokofina izan
Pipertu: sumindu
Hitza jan: hitza bete ez
Lepo egon: betekada izan

LITE Mirande

Nongokoa: Idazle zuberotarra, baina Parisen jaioa, 1925 urtean jaio zen.

Landutako generoak: Ipuinak, poesia, eleberria, itzulpena

Berrikuntzak/gaiak: Euskal literaturan ohikoa zen prosa eta poesia urrun ibili zen, oso aditua, hizkuntzalaritzan, filosofia eta zuzenbidean

Idazkera/estiloa: Hamabost hizkuntza, estilo beltza eta pertsonai madarikatutak hartu zituen oinarri. Garaiko hamabost tabu sexualak barne

Lanak: Orhoituz (poesia), Haur besoetakoa (eleberria)