Euskal Herria Frankismoan (1937-1975): autarkia eta garapen ekonomikoa

Laburpena

Dokumentuak Frankoren diktaduraren garaia (1937-1975) laburbiltzen du Euskal Herrian: autarkiako errepresioa eta miseria (1939-1959), erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzaren oposizioa eta 1960-1975eko garapen desarrollista eta industrializazioa. Ikaslea garai horretako ekonomia eta politika nagusiak ulertuko ditu.

Funtsezko puntuak

Gerra Zibilaren ondoren errepresio politiko eta soziala izan zen, euskara eta euskal izenak debekatuz.
Autarkiaren garaian (1939-1959) depresio ekonomikoa eta miseria nagusitu ziren, eta euskal industria matxinatuen esku geratu zen.
Eusko Jaurlaritza erbestean zegoen eta II. Mundu Gerran AEBekin harremanak izan zituen, besteak beste Londres eta New Yorken ordezkaritzak irekiz.
1947an erregimen frankistaren aurkako lehen greba orokorra antolatu zen, eta 4.000 lagun atxilotu zituzten.
1960-1975eko desarrollismoan Bizkaia eta Gipuzkoan industrializazioa gertatu zen (siderurgia, metalurgia, ontzigintza), eta Arrasateko kooperatibismoa nabarmendu zen.

Frogatu zeure burua

GAIA: BOLU 1: EUSKAL HERRIA FRANKOREN DIKTADURAN ZEHAR (1937-1975)

AUTARKIA (1939-1959): ERREPRESIOA ETA MISERIA

Gerraostea: Errepresio Politiko eta Soziala

Espainiar nazionalek euskal lurraldea okupatu zutenean, garai zailak hasi ziren euskaldunentzat. Askatasun publikoa mugatu egin zen eta II. Errepublikari leialtasuna erakutsi ziotenen aurkako errepresioa hasi zen, kartzela, fusilamenduak eta erbestea nagusituz.

1939 arte bizitako Gerra Zibilak ondorio demografiko gogorrak ekarri zituen, hildako asko egon baitziren eta jaiotze tasa izugarri txikitu zen. Gainera:

Euskaraz hitz egitea debekatuta zegoen.
Euskal izenak debekatuta zeuden.

Autarkia: Depresio Ekonomikoa eta Miseria

Euskal industria matxinatuen esku geratu zen. 1950. hamarkadan, egonkortze planarekin batera, liberalizazioa eta industriaren hazkundea iritsi ziren.

Oposizioa: Erbestean Zegoen Eusko Jaurlaritza

Frankistek Bilbo hartu zutenean, Eusko Jaurlaritza Kataluniara joan zen eta ondoren, Frantziara. II. Mundu Gerran Eusko Jaurlaritzak ordezkaritzak ireki zituen Londres eta New Yorken, eta AEBrekin ondo konpondu zen nazismoaren aurkako borrokan.

Honako hauek gertatu ziren:

Baionako Ituna sinatu zen.
Frantzian Gernika batailoia osatu zuten.
Nazien aurkako borroketan parte hartu zuten, besteak beste, Parisko liberazioan (1944ko abuztuan).

1947an erregimen Frankistaren aurkako lehen greba orokorra antolatu zen. Errepresio gogorra izan zen eta 4.000 lagun atxilotu zituzten.

Gerra Hotza hasi zenean, potentzia kapitalistek Franco-ren gobernua onartu zuten.

1960an Agirre hil eta Jesus Maria Leizazola ordezkatu zuen.

GARAPEN EKONOMIKOA: DESARROLLISMOA (1960-1975)

Ekonomia Aldaketak: Industrializazio Aro Berria

Bizkaian eta Gipuzkoan industrializazioa gertatu izanaren arrazoiak:

Eskulan asko eta merkea.
Finantzazio egokia.
Teknologiaren inportazioa.
Euskal esportazioen hazkundea.

Industria asko hedatu zen: siderurgia, metalurgia, ontzigintza, etab.

Araba eta Nafarroak industrializazioa bertako erakunde publikoen bultzadagatik gauzatu zen, eta herrialde arazoa hiriburuen makrozefalia izan zen.

Arrasaten Mugimendu Kooperatibista gertatu zen: lehena ULGOR izan zen.

Ohiko galderak

Zer izan zen autarkia Euskal Herrian?

Autarkia 1939-1959 bitartean izan zen, depresio ekonomikoa eta miseriaren aroa. Euskal industria matxinatuen esku geratu zen, eta 1950eko hamarkadan egonkortze planarekin liberalizazioa eta industriaren hazkundea iritsi ziren.

Nola industrializatu ziren Bizkaia eta Gipuzkoa 1960-1975ean?

Eskulan ugari eta merkea, finantzaketa egokia, teknologiaren inportazioa eta euskal esportazioen hazkundea izan ziren arrazoiak. Siderurgia, metalurgia eta ontzigintza hedatu ziren.

Zer izan zen Mugimendu Kooperatibista Arrasaten?

Arrasaten Mugimendu Kooperatibista gertatu zen, eta lehena ULGOR izan zen.