Euskal Abertzaletasunaren Sorrera eta Sabin Aranaren Ideiak

Bankuak eta Finantza-Jarduera

Bankuak eta finantza-jarduera indarberritu egin ziren, eta merkantzia-nabigazioa sustatu zen.

Hiritartzea

Industrializazio-prozesuari esker hiriak hazi egin ziren. Biztanleria hiriguneetan pilatu zen. Landa-eremutik eta beste herrialde batzuetatik jende ugari joan zen hirietara bizitzera, industrializazioak erakarrita. Gehienek industriguneen inguruetan eraiki zituzten auzoak, askotan ez oso baldintza osasungarrietan.

Abertzaletasuna Euskal Herrian: Aurrekariak

Aurreko mendeetan aztertutako ideologia politikoetan oinarritu zen. Abertzaletasuna Aita Onaindia Larramendiren lanek zein Agosti Xaho eta Anton Abadiaren lanek, karlismoak eta foruzaletasunak gizartean ereindako ideien ondorio izan zen.

Abertzaletasunaren Sorrera

Euskal nortasuna krisian zegoen garaian sortu zen. Karlistaldien ondoren foruak indargabetu zituzten, eta industrializazioak ekonomian aldaketa eragin zuen. Euskararen mugak atzera egin zuten, eta jende askok hizkuntza galtzeko beldurra sentitu zuen. Euskal gizartea krisian zegoen. Kontzertu ekonomikoak berezitasunaren aldeko sentiberatasuna sortu zuen.

Sabin Aranak euskal abertzaletasunaren oinarriak ezarri zituen, eta 1895ean Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) sortu zuen.

Kultura Sustapena

Arturo Campionek eta beste zenbait euskaltzaleek Nafarroako Euskara Elkartea sortu zuten. Euskal kultura sustatzea zuen helburu, eta “Zazpiak bat” leloa zabaldu zuten, euskal lurraldeen arteko batasuna bultzatzeko asmoz. 1893an Euskal Jaietan entzun zen lehen aldiz “Zazpi Euskal Herriek bat egin dezagun” bertsoa.

Sabin Arana eta Abertzaletasunaren Oinarriak

Euskal abertzaletasunaren sortzaileak, euskal nazioaren oinarritzat hartu zituen ondorengo ideiak:

• Euskadi nazio bat da, arraza, hizkuntza, gobernua, legeak, izaera, ohiturak eta nortasun historia duelako.
• Nazio guztiek independente izateko eskubidea dute.
• Foruak dira Euskal Herriko legeak; abertzaletasuna da aberria berreskuratzeko aukera politiko bakarra.
• Kapitalismoak langileria esplotatzea eta irabaziak lortzea du oinarri.
• Espainiarren mendekotasunak ohiturak galtzea dakar.
• Lema nagusia: “Jaungoikoa eta Lege Zarra”.