Europar Batasuna eta Lurralde Fisikoen Oinarrizko Kontzeptuak

Europar Batasuna

1957an sei herrialdek Europako Ekonomia Erkidegoa sortu zuten Erromako Itunaren bitartez. 1993an, Europako Ekonomia Erkidegoa Europako Batasuna bihurtu zen Maastrichteko Itunarekin. Gaur egun 27 herrialdek osatzen dute Europar Batasuna. Parlamentuari dagokionez, egoitza ofiziala Estrasburgon dago; administrazio eta funtzio exekutiboen egoitza Bruselan dago; eta Europako Justizia Auzitegiaren egoitza Luxenburgo hirian dago.

Helburuak:

• Garapen ekonomiko eta sozial orekatua eta etengabea bultzatzea.
• Estatu kideen nazioarteko posizioa indartzea eta herritarren defentsa bermatzeko kanpo‑politika bateratua garatzea.
• Herritarren eta estatu kideen interesak eta eskubideak babestea eta elkarren arteko laguntza areagotzea.

Tolestura mendien ezaugarriak

Tolestura mendiek lurrazaleko bi plaken arteko talkaren eraginez sortutako goragune handiak izan ohi dituzte. Erliebe‑unitateen forma aldakorra da. Tertziarioko Alpetar orogenesian sortutako goraguneak eta itsasoak aro sekundarioan metaturiko material sedimentarioen tolestetan erataturikoak ere badira. Mendi hauen tontorrak altuak eta malkartsuak izan ohi dira; tektonikoki, antiklinalak eta sinklinalak agertzen dira. Eremu litologiko batzuk, adibidez kareharrizkoak, bigarren aroan eratuta egon daitezke.

Arro hidrografikoa

Ibai batek eta bere ibaiadarrek drainatzen duten lur‑eremua da. Ibai arroko urak itsasoratzen ez badira, arroa endorreikoa dela esaten da. Arroaren mugak, normalean, erreka eta ibaiadarrek inguratzen dituzten mendi gailurren lerroek osatzen dituzte.

Landaredi potentziala

Landaredi potentziala tokian, gizakiaren esku‑hartzerik gabe, modu naturalean garatuko litzatekeen landaredia da: baldintza klimatikoak, edafologikoak eta reliefeak kontuan hartuta. Agian landaredi potentziala ez dator bat egungo landarediarekin gizakiak izandako eraginez edo bestelako aldaketengatik.

Mendikate zaharrak

Hertziniar orogenesian, lehen aroan azaleratutako eremuak dira. Alpetar orogenian (hirugarren aroa) izan ziren aldaketek—falten eta apurketen ondorioz—egitura batzuk eratu edo eraldatu zituzten. Mendikate hauek material gogorrez osatuta daude eta, gaur egun, tontor leunak eta biribilak ager daitezke.

Mapak eta kartografia

Mapa lurrazala edo lurrazalaren zati bat irudikatzen duen grafiko bi dimentsioko planoa da. Mapa bat marrazterako edo interpretatzerakoan eskala kontuan hartu behar da.

Mapa motak:

• Topografikoak: Lurraren gorabeherak adierazten dituzte iso‑kurben bidez.
• Tematikoak: Gai zehatz bati edo bestelako propietate bati buruzkoak dira (beste mapa guztiak barne izan daitezke).

Kartografiak mapak sortzen ditu proiekzio kartografikoen bidez; proiekzio kartografikoa lurrazalaren zati irregular baten kokapena bi dimentsiotan adierazteko metodoa da.