Etika vs Zientzia: Wittgenstein, Platon eta Neopositibismoa

Wittgensteinen arabera, etikak ez du ezer gehitzen gure munduari buruzko ezagutzari; izan ere, etikak ez du mundu fisikoari buruz hitz egiten eta ez ditu benetako gertakariak deskribatzen. Hori ordez, absolutuari buruzko balorazioak ematen ditu, balio-absolutuari buruzko proposizioez osatuta dagoelako. Era berean, mistikoa izatea sinez, Wittgensteinek etika mistikoaren eremuaren barruan kokatzen du. Nahiz eta etika zientzia ez izan, bizitzari buruz hitz egiterakoan guztiz beharrezkoa da, bizitzaren benetako garrantzia nabarmentzen eta balorazio sakonak ematen dituelako.

Zentzu berean, Platonek ere hitz egin zuen ongiari buruz. Haren arabera, ongia haraindiko kontzeptua da; ideia gorena hori ezagutu behar zen bizitza ona izateko. Beraz, Platonen ustez etika zoriontsua izateko, bizitzeko baliagarria eta lagungarria da, betiere filosofia platonikoan ongiaren ezagutza bideratzen badu: benetako bizitza eta ongia ezagutu arte ezingo dugu ondo jokatu. Platonekin batera, Nietzschek ere ezinbestekotzat jo zuen etika bizitza baloratzeko eta ulertzeko. Haren ustez, bizitza benetan den moduan ulertzeko, zientzia arbuiatu beharko litzateke, baliagarria ez delako, eta bizitzaren aldeko balore berriak ezarri behar direla defendatu zuen.

Bestalde, zientifikoa ez den ezagutza oro baliogabetzat jotzen dutenak ere badaude: neopositibistak. Vienako zirkulukoek etika baztertu zuten, zientziaren ereduaren eskakizunak ez betetzeagatik. Neopositibismoaren arabera, ezagutzaren muga esperientzian dago; beraz, munduko gertakarietan adierazita ez dagoen ezagutza oro ezinbestekoz ezinezkoa da. Hortik dator metafisikaren edo etikaren baliagarritasunaren arbuiua.

Bukatzeko, esan behar dut niretzat ezagutza zientifikoa ezinbestekoa dela; gaur egun ditugun aurrerapenak izateko lagundu duelako, zalantzarik gabe, eta gure munduari buruzko ezagutza onera elkarri laguntzen diolako, hala nola bihotzari buruzko informazioa. Baina era berean ez dut etikaren baliagarritasuna ukatu nahi; gure bizitzari buruzko hausnarketak egitera bultzatzen gaituelako. Wittgensteinekin bat nator: etika ez da zientzia, baina horrek ez dio inolako garrantzirik kentzen. Zientzia garrantzitsua da munduan gertatzen dena irudikatzeko, baina niretzat etika da garrantzitsuena, nahiz eta batzuetan zentzugabea dirudien.

Edukian erabiltutako hitz-gakoak: etika, zientzia, Wittgenstein, Platon, Nietzsche, neopositibismoa, Vienako zirkulua, filosofia, metafisika. Hitz hauek laguntzen dute bilatzaileen kontestu filosofikoa identifikatzen eta orrialdea optimizatzen.