Espainiako Trantsizioa: Diktaduratik Demokraziara

Trantsizioa erregimen politikoaren aldaketa izan zen, diktaduratik demokraziara igarotzea. Ez zen egun batetik bestera gertatu. 1975ean hasi zen, Franco hil zenean, eta 1982an amaitu, PSOEk hauteskundeak irabazi zituenean.

Espainiako Gizartea 1975ean

Franco hil ondoren, hau zen egoera politiko eta soziala:

• Armada eta inmobilistak: Jokabide itxia zuten, edozein erreformaren aurkakoak.
• Eliza eta aperturistak: Jarrera malguagoa zuten, erreformak beharrezkoak zirela onartuz.
• Herria: Erradikalizatu egin zen erregimenaren geldotasunagatik. Gizarte gatazka ugari sortu ziren amnistiaren eta autonomiaren alde. Gobernuaren erantzuna errepresioa izan zen.
• Oposizio politikoa: Platajunta aliantzan bildu ziren. Amnistia politikoa eta hauteskunde libreak eskatu zituzten.

Franco hil ondoren, Gorteek Juan Carlos I.a izendatu zuten estatuburu, eta Arias Navarro gobernuburu mantendu zuten, diktadorearen jarraitzaile leialak ez asaldatzeko.

Adolfo Suárezen Gobernua (1976-1981)

Erregeak Adolfo Suárez izendatu zuen gobernuburu. Eskuinekoek ez zuten onartu, gaztea eta aperturista zelako.

Lehen Gobernua (1976-1977)

Suárezek aldaketa demokratikoa hasi zuen lehen unetik:

• Amnistia eman zuen.
• Erreforma Politikorako Legea onartu zuen (sistema politikoa aldatu eta hauteskundeak arautzeko). Herriak erreferendumean onartu zuen.
• Alderdi eta sindikatuak legeztatu zituen, eskubide sindikalak onartuz.
• TOP (Ordena Publikoko Auzitegia) indargabetu zuen.
• EEE (Europako Ekonomia Erkidegoan) sartzeko eskabidea egin zuen.
• Gorte Konstituziogileetarako hauteskundeak deitu zituen.

Erreforma hauen aurka, ekintza terroristak ugaritu ziren. Muturreko eskuinekoek estatu kolpearen zurrumurruak zabaldu zituzten, eta ETAk eta GRAPOk atentatuak egin zituzten. Hauteskundeetan 21 urtetik gorakoek bozkatu zuten. Emaitza: UCD (Suárezen alderdia) izan zen garaile.

Bigarren Gobernua eta Konstituzioa (1977-1979)

Egoera politikoa larria zen 1973ko petrolio krisiaren ondorioz. Gobernuak neurri hauek hartu zituen:

• Sindikatuek, alderdi politikoek eta patronalak erreforma fiskala adostu zuten (Moncloako Itunak).
• Zentralismoaren aurkako sentimenduagatik, lurralde autonomikoak onartu ziren (Euskadi eta Katalunia, besteak beste).

1978ko abenduan Konstituzioa onartu zen. Konstituzioa egiteko batzorde bat osatu zen alderdietako ordezkariekin (EAJk ez zuen parte hartu). Gorteek eztabaidatu ondoren, erreferendumean onartu zen.

1978ko Espainiako Konstituzioaren Ezaugarriak

Monarkia parlamentarioa

Erregearen boterea mugatua.

Zuzenbideko estatu demokratikoa

Eskubideak eta askatasun zabalak bermatzen ditu.

Subiranotasun nazionala

Nazioaren borondatea nagusi.

Botere banaketa

• Legegilea: Herriak hautatua (Diputatuen Kongresua eta Senatua).
• Betearazlea: Gobernuari dagokio (Presidentea eta ministroak).
• Judiziala: Justizia Auzitegiak, independentea.

Estatu akonfesionala

Elizarekin harremanak mantentzen ditu.

Beste ezaugarri batzuk

Adin nagusitasuna 18 urtera jaitsi zen, heriotza zigorra ezabatu zen, eta autonomia erkidegoak baimendu ziren (Espainia nazio bakarra izan arren).