Espainiako Independentzia Gerra eta 1812ko Konstituzioa

Independentzia Gerraren Aurrekariak

Frantziako Iraultza eta Espainia

Frantziako Iraultza piztu zenean eta Luis XVI.a hil zutenean, Espainiak gerra deklaratu zion Frantziari, baina garaitua izan zen. Tropa frantsesek Espainia zeharkatu zuten Portugalera iristeko eta, bidean, hiri batzuk okupatu zituzten.

Aranjuezko Matxinada eta Baionako Abdikazioak

Gertaera horrek haserrea eragin zuen herritarren artean, eta Aranjuezko Matxinada piztu zen. Karlos IV.ak abdikatu egin zuen eta tronua bere seme Fernando VII.aren esku utzi zuen. Napoleonek errege-familia Frantziako Baiona hirira eraman zuen eta, han, erregea abdikatzera eta tronua bere anaia Josef Bonaparteren esku uztera behartu zuen.

Gerraren Garapena eta Funtsezko Gertaerak

Madrilgo Maiatzaren 2ko Altxamendua

1808ko maiatzaren 2an herri-altxamendua egon zen Madrilen. Haren ondotik, izan ziren beste altxamendu batzuk ere. Horrela hasi zen Independentzia Gerra.

Espainiako Gizartearen Banaketa

Gerra horren ondorioz, Espainiako herritarrak bi taldetan banatuta geratu ziren:

• Frantsestuak: Josef I.a erregetzat aitortu zutenak.
• Fernandotarrak: Fernando VII.arekiko leialak zirenak.

Napoleonen Porrota eta Fernando VII.aren Itzulera

Napoleonen gainbehera militarraz baliatuz, tropa espainiar eta britainiarrek, Wellingtongo dukea buru zutela, frantsesak garaitu zituzten, eta Fernando VII.a tronuan jarri zuten, berriz ere.

Independentzia Gerraren Ondorio Politikoak

Botere-Hutsunea eta Juntak

Independentzia Gerrak ondorio politikoak izan zituen: botere-hutsune bat izan zen eremu matxinatuetan. Horregatik, eremu horietan juntak eratu ziren, borroka antolatzeko. Junta Zentral Gorena eratu zen, eta hark Cádizko Gorte Konstituziogileak eratzeko deia egin zuen.

Cádizko Gorteak eta 1812ko Konstituzioa

Gaur egungo Espainiaren oinarriak ezarri ziren hor: hainbat erreforma onartu zituzten Antzinako Erregimenarekin bukatzeko, eta 1812ko Konstituzioa egin zuten, martxoaren 19an onartu zena.

1812ko Konstituzioaren Printzipioak

Konstituzio hori liberalismo politikoaren printzipioetan oinarrituta zegoen:

• Subiranotasun nazionala.
• Botere-banaketa:
  • Botere legegilea – monarka eta gorteak.
  • Botere betearazlea – erregea.
  • Botere judiziala – justizia-auzitegiak.

Konstituzioaren Eskubideak eta Aplikazioa

Konstituzioan garrantzi handiko zenbait eskubide aitortu ziren, hala nola:

• Legearen aurrean denak berdinak izatea.
• Jabetza-eskubidea.
• Askatasuna.

Nolanahi ere, gerra-testuinguru batean zeudenez, zaila izan zen konstituzio hori aplikatzea.