Espainiako eta EAEko Nekazaritza, Abeltzaintza eta Turismoa
1 Espainia hezea
Iberiar penintsulako iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen ditu.
Ingurune fisikoari dagokionez, erliebea malkartsua da eta gainazal lau gutxi daude. Klima ozeaniko euritsua da urte osoan.
Populaketa nagusia sakabanatu tartekatua da, herrixka, parrokia edo herri bat erdigune izanik. Iraganean biztanleria ugaria zen, baina gaur egun urria eta zahartua da.
Baserri-ustiategiak minifundistak dira. Nekazariek hesi bidez itxitako lursail txikiak dituzte, elkarrengandik urrun. Hori dela eta, errentagarritasuna murriztu egiten da eta mekanizaziorako zailtasunak sortzen dira. Arazo hori konpontzeko, partzela-kontzentrazioa bultzatu da, baina emaitza eskasak lortu dira.
Lurzoruaren erabilera eta jarduerak
- Nekazaritza: Azalera txikia da. Kostaldean soroak haranetan daude; barrualdean, haranak estuagoak direnez, aprobetxamendua txikia da. Lehorreko nekazaritza da. Iraganean polilaborantza egiten zen (familiaren kontsumorako), baina gaur egun baratze-laboreetan eta bazketan espezializatzen ari da.
- Abeltzaintza: Jarduera nagusia da. Behi-azienda da nagusi: haragitarako (estentsiboa) edo esnetarako (intentsiboa).
- Basogintza: Altzarigintzarako edo paper-orea lortzeko erabiltzen da.
2 Espainia mediterraneo aldea
Mediterraneo itsasoaren kostaldea eta eremu prelitorala hartzen ditu. Erliebea gorabeheratsua da eta klima mediterraneoa dute (prezipitazio urriak eta tenperatura leunak).
Nekazaritza eta abeltzaintza
- Nekazaritza: Lehorreko laborantzan (zerealak, mahatsondoa, olibondoa) eta laborantza ureztatuan (barazkigintza, zitrikoak, fruitu tropikalak) banatzen da.
- Abeltzaintza: Behi- eta txerri-aziendak Katalunian dira nagusi; ardi-azienda, berriz, lehorreko eremuetan.
3 Espainia barnealdea
Goi-lautadak eta sakonuneak hartzen ditu. Klima mediterraneo kontinentalizatua da (tenperatura-alde handiak).
- Nekazaritza: Trilogia mediterraneoa (zerealak, mahatsondoa, olibondoa) nagusi da lehorreko laborantzan. Ureztapenak ekoizpena dibertsifikatzeko aukera ematen du (landare industrialak, bazkak).
- Abeltzaintza: Dehesak garrantzitsuak dira (ardi- eta txerri-azienda).
Nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza EAEn
1 Atlantiko isurialdea
Erliebe malkartsua eta klima ozeanikoa ditu. Baserri-ustiategiak txikiak dira (5-6 ha) eta mekanizazioa zaila da. Gaur egun, nekazaritza denbora partzialeko jarduera gisa ezarri da, eta abeltzaintza (behi-azienda) eta koniferoen basogintza dira nagusi.
2 Mediterraneo isurialdea
Arabako lautada eta haran zabalak hartzen ditu. Nekazaritza mekanizatua eta espezializatua da: zerealak eta mahastiak (Arabako Errioxa) lehorreko lurretan, eta labore intentsiboak ureztaketan.
Turismoaren bilakaera eta garrantzia
1 Espainian
Turismoa sektore estrategikoa da. 60ko hamarkadan "Spain is different" ereduarekin hasi zen. Gaur egun, turismo iraunkorra, landa-turismoa eta kultura-turismoa bultzatzen dira. Turismogune nagusiak Balearrak, Kanariak, Katalunia, Andaluzia eta Valentzia dira.
2 EAEn
Turismoa BPGaren zati garrantzitsua da. Erakargarri nagusiak artea (Guggenheim), gastronomia eta kultura dira. Gipuzkoako eta Bizkaiko kostaldeak, eta Arabako Errioxa dira gune nagusiak. Landa-turismoak gorakada handia izan du azken urteotan.