Errestaurazioko Sistema Liberala: Oligarkia eta Txandaketa Faltsuak

Errestaurazioaren ondorioak

Borboien itzuleraz gain, Errestaurazioak hainbat ondorio ekarri zituen:

1. Burgesia kontserbadore eta lurdunen (oligarken) botere itzulera. Hauek izan ziren Isabel II.aren erregealdiko moderatuen oinarri soziala. J. Costak "primateak" deitzen die.
2. Isabel II.aren erregealdiko liberalismo moderatuaren nagusitasuna (subiranotasun partekatua, erregearen botere zabalak, sufragio murriztua, etab.; 1845eko Konstituzioa), Sei Urteko Demokratikoko zenbait lorpenekin osatua (eskubideak; 1869ko Konstituzioa). Hortik sortu zen sistema politiko liberal oligarkikoa.

Sistema honen sortzailea Cánovas del Castillo izan zen, Alderdi Alfontsinoaren burua eta oso politiko kontserbadorea. Cánovasen helburu nagusia egonkortasun politikoa lortzea zen, eta hori lortu zuen 1876ko Konstituzio malguari eta bi alderdien txandaketa baketsuari esker. Cánovasek Alderdi Kontserbadorea sortu zuen eta Sagastak Alderdi Liberala. Ez ziren masa alderdiak, eta biak txandakatuko ziren agintean.

Agintetik kanpo (sistema politikotik kanpo) geratuko ziren herri klaseetako sektore nagusiak (ezkertiarrak, sozialistak eta errepublikazaleak), karlistak eta alderdi nazionalista sortu berriak.

Txandaketaren mekanismoa

Bi alderdien arteko txandaketa bermatzeko, hauteskundeak faltsifikatzen zituzten. Txandaketa, beraz, hauteskunde iruzurretan oinarritzen zen.

"Hauteskundeetan (…), ez da herria bozkatzea faltsifikatu eta sistema galbidera eramaten duena, klase kontserbadoreak eta gobernatzaileak baizik", salatzen den bezala.

Sistemak goitik behera honela funtzionatzen zuen:

1. Oligarkak ("primateak"), hiriburuetan bizi zirenak.
2. Jauntxoak, lurraldean sakabanatuta.
3. Komunikazio organo eta tresnen lana egiten zuten gobernadore zibilak. "Funtsean horixe da ... trikimailu guztia".
4. "...eta euren posizioaz, aberastasunaz eta botereaz baliatzen dira".

Hauteskundeen manipulazioa

1. Erregeak gobernuaren aldaketa erabakitzen zuen.
2. Ondoren, gobernua osatzeko agintzen zion oposizioko buruari, eta Parlamentua desegiteko dekretua ere ematen zion aldi berean.
3. Gobernu buru berriak hauteskundeetarako deia egiten zuen, eta hauek manipulatzen zituen gehiengoa lortzeko.
4. Gobernazio Ministroak ("El Elector") barruti bakoitzean aukeratu beharreko hautagaien zerrendak prestatzen zituen ("ENCASILLADO" operazioa).
5. Zerrenda hauek kazikeei (nekazari-eremuetako jauntxoak, lur-jabe handiak) ematen zitzaizkien, eta hauek hauteskundeak manipulatzen zituzten gobernuak nahi zituen emaitzak lortzeko ("PUCHERAZO" operazioa). Horretarako, eskura zituzten baliabide guztiak erabiltzen zituzten: hauteskunde-errolda edo aktak faltsutu, botoak erosi, indarkeria erabili hautesleak presionatzeko...