Errenazimentuko Erreforma eta Espainiako Inperioaren Historia

Erreforma eta Kontrarreforma: Kritika eta Erantzunak

Zer kritikatzen zuen? Humanismoak mundua ulertzeko era aldatu zuen, eta kritika asko sortu zituen. Kritika horiek Aita Santuaren gehiegizko luxuaren, gotzainen zer egin politikoaren eta klero ez jakin eta ustelaren aurka zuzendu ziren.

Luthero Erreformaren Eskakizunak

Luthero Erreformak honako hauek eskatzen zituen:

• Eliza-hierarkia arbuiatzea.
• Fededun orok Jainkoaren hitza predika zezakeela aldarrikatzea.
• Sinestun batek jakin behar zuena biblian zegoela, eta biblian zegoena literalki ulertzen zutela.
• Ama Birjiniari eta santuei gurtzeari uko egitea.

Erreforma Ingalaterran

Zer zen Erreforma Ingalaterran? Henrike VIII.a Katalinarekin ezkonduta zegoen eta Aita Santuari eskatu zion ezkontza baliogabetzeko, Ana Boleynekin ezkontzeko. Eskariari uko egin ziotenean, Erromako Elizatik joan zen eta Ingalaterrako elizaren buru jarri zen, Eliza Anglikanoa sortuz.

Trentoko Kontzilioa

Zer da Trentoko Kontzilioa? Trentoko Kontzilioa Kontrarreformaren ekintza garrantzitsuena izan zen. Bertan hainbat kontu berritu zituzten protestanteen aurrean:

1. Edozein protestantismo eraren kondena.
2. Kleroaren eta Eliza-hierarkiaren sakratutasuna.
3. Biblia ez ezik, elizaren tradizioak landutako doktrina.
4. Ama Birjinia eta santuak gurtzea.

Habsburgotarren Inperioa eta Barne Arazoak

Karlos V.aren Ondareak

Zer jaso zuen Karlosen? Gaztelako koroa (Amerikako lur berriak barne) eta Aragoiko koroa jaso zituen. Gainera, Franche-Comté, Luxenburgo eta Herbehereak jaso zituen, baita Austriako etxearen jabetza eta titulu gutxi batzuk ere.

Komunitateen Gerra

Azaldu Komunitateen Gerra? Gaztelako 14 hiri matxinatu zirenean hasi zen. Komuneroak Tordesillaseko Batzarrean bildu ziren Karlosen ama Joana (Eroa)rekin, eta haren izenean erresumaren administrazioa bereganatu zuten. Buruzagi nagusiak (Padilla, Bravo eta Maldonado) hil egin zituzten.

Ondasunen Banaketa

Nola banandu zituen ondasunak?

• Fernando: Germaniako Inperio Santua, baita Austriako etxeak Inperioan zituen ondasunak ere.
• Filipe: Gaztelako eta Aragoiko koroak, Italian eta Amerikan zituzten lurraldeak, eta Herbehereak (Flandes) nahiz Franche-Comté.

Filipe II.aren Arazoak

Zer arazo zituen Filipek?

• Frantziaren aurkako borrokak: Borrokak nekatu zirelako amaitu ziren, baina Filipek garaipena lortu zuen.
• Turkiarrak: Mediterraneoan zeharreko nabigazioa eta merkataritza oraindik arriskuan zeuden.
• Herbehereetako arazoa: Arazo larriena Herbehereetan izan zen; kalbinismoa hedatu zen eta Felipe II.a katolizismoaren defendatzaile egin zen, protestanteen aurka borrokatu zuelarik.

Amerikaren Konkista eta Artearen Ezaugarriak

Mexiko eta Peruren Konkista

Nork konkistatu zuen Mexiko eta Peru?

• Mexiko: Hernán Cortések konkistatu zuen 1521ean, azken enperadore azteka Moctezuma kargutik kendu ondoren.
• Peru: Francisco Pizarrok konkistatu zuen 1533an. Atahualpa inken buruzagia hiltzea agindu eta Kito hiriburua konkistatu zuen.

Espainaren Garaipenaren Faktoreak

Espainaren garaipenaren faktoreak?

1. Nagitasun teknikoa: Indigenek ezagutzen ez zituzten su-armak, zaldiek eta txakur harrapariak.
2. Inperioen barne arazoak: Inperioak beste herri batzuk zapalduz eraiki ziren, eta aginterien artean borroka handiak zeuden.
3. Sinesmen supertiziosoak: Herri horietan eta haien gobernaritzetan sinesmen jakin batzuk sustraituta zeuden.

Estilo Herreratarra

Zer da estilo herreratarra? Zein da haren eredua? Filipe II.ak arkitektura-multzo baten eraikuntza agindu zuen. Juan Bautista hasi zen eraikuntza, baina hastean hil zen, eta Juan de Herrerak egin zuen lana. Lan horren ondorioz, estilo herreratarra sortu zen. Eskorialeko estiloa soila da, lerro zuzen handiak ditu, eta gurutze itxurako oinplano baten gainean dago eraikita. Gurutzearen besoetan patio zabalak daude. Dorre handiak izkinetan eta eraikin osoan arbela da sabaia.

El Greco

Nor zen Greco pintorea eta aipatu lan bat? Domenikos Teotokopulos zen bere izena, eta Kretar jatorriko pintore bat zen. Toledora bizitzera joan zen eta Espainiako Errenazimentuko pintore adierazgarriena izan da. Eskua bularrean duen zalduna izan da haren lan bat.

Lehen Mundabira

Nork egin zuen lehen mundabira? Magallanesek Mendebaldetik Asira iristeko bide bat aurkitzeko espedizio bat proposatu zion Karlos V.ari. Espedizioan zehar Magallanes hil zen eta Juan Sebastian Elkanok hartu zuen espedizioaren agintea.