Erdi Aroko Gizartea: Nekazaritza, Merkataritza eta Hirien Hazkundea
Nekazaritza Hobekuntzak eta haien Eraginak
XIII. mendean, nekazaritzan hainbat hobekuntza garrantzitsu gertatu ziren:
- Lur gehiago landu zituzten: basoak bota eta zingirak lehortu zituzten ekoizpena handitzeko.
- Teknika berriak erabili zituzten: hala nola, gurpil-goldak, errotak eta ureztatze-sistema eraginkorragoak.
- Labore berriak sartu zituzten, elikadura dibertsifikatuz.
Ondorioz, elikadura hobetu zen, gosearen mehatxua gutxitu eta biztanleriaren kopurua nabarmen handitu zen.
Merkataritzaren Garapena Erdi Aroan
XII. mendetik aurrera, merkataritza asko garatu zen, biztanleria hazi zelako eta produktuen eskaera handitu zelako. Salgaiak bi bide nagusitatik garraiatzen zituzten:
- Lehorrez: gurdietan, bide-sareak erabiliz.
- Itsasoz: Itsaso Baltikotik eta Mediterraneo itsasotik, itsasontziak baliatuz.
Garraiatzen zituzten produktuen artean armak, burdina, garia, ehunak eta Ekialdeko espeziak zeuden, besteak beste.
Hirietako Gizarte Egitura: Burgesia
Hirietako biztanleriari burgesia deitzen zitzaion, eta haien artean desberdintasun sozial handiak zeuden:
- Goi-burgesia: aberatsak ziren, lantegi handien jabeak eta merkatari nagusiak.
- Erdi eta behe-burgesia: gehienak merkatari txikiak eta eskulangileak ziren.
- Pobreak eta baztertuak: gizartearen maila baxuenean zeuden, eta askotan eskean edo lapurretan aritzen ziren bizirauteko.
Erdi Aroko Hirien Ezaugarriak
Erdi Aroko hiriak honelakoak ziren:
- Harresiak: harresi handi batez inguratuta zeuden babeserako. Harresietako ateetan zergak kobratzen zitzaizkien salgaiak sartu edo ateratzeagatik.
- Eraikin nagusiak: eraikinik garrantzitsuena katedrala zen, baina udaletxea eta nobleen nahiz burges aberatsen jauregiak ere nabarmentzen ziren.
- Antolaketa: hiria auzotan banatuta zegoen, eta auzo bakoitzak bere parrokia zuen. Plaza gutxi zeuden, eta horietan azokak, artisten emanaldiak eta zigor publikoak egiten ziren.
- Bizi-baldintzak: hirietako giroa ez zen batere osasungarria. Kale gehienak harriztatu gabe zeuden eta lokatzez beteta egoten ziren. Zaborra leihoetatik botatzen zen, abereak aske ibiltzen ziren kaleetan, eta etxeak, gehienbat zurezkoak, oso pilatuta zeuden. Hori dela eta, suteak erraz eta azkar zabaltzen ziren.
Eskulangileak eta Gremioen Antolaketa
Eskulangileak
Eskulangileek produktuak eskuz egiten zituzten, erreminta gutxi erabiliz. Lantegi txikietan lan egiten zuten, normalean jabearen etxean bertan. Ohikoa zen lanbide bereko eskulangileak kale berean bizitzea, eta kale horrek lanbidearen izena hartzen zuen (adibidez, Aiztogile kalea, Letoigile kalea...).
Gremioak
Gremioak lanbide bereko eskulangileen elkarteak ziren. Gremio bakoitzak bere arau, eskubide eta betebeharrak ezartzen zituen kideentzat, hala nola produktuen prezioa, kalitatea eta lan-baldintzak arautuz.