Eboluzioaren Teoriak eta Gizakiaren Jatorria

Fixismoa: Espezieen Iraunkortasunaren Teoria

Georges Cuvierrek proposatu zuen. Teoria honen arabera, espezie guztiak independenteak dira eta sortu zirenetik bere horretan iraun dute, aldatu gabe.

Transformismoa: Espezieen Aldaketa Denboran Zehar

Georges-Louis Leclerc, Buffon kondeak, eman zituen lehen urratsak honen alde, baina Pierre Louis Moreau de Maupertuisek hedatu zuen. Teoria honen arabera, lehen espezieak denboran zehar transformatu egin ziren, eta horrela beste batzuk sortu ziren.

Lamarckismoa: Eboluzioaren Lehen Teoria Globala

Jean-Baptiste de Monet, Lamarckeko zaldunak, Filosofia Zoologikoa lanean proposatu zuen. Eboluzio globalaren lehenengo teoria da. Pixkanako progresioa dago organismo sinpleetatik konplexuetara. Pixkanako aldaketa horiek ingurunera moldatzeko premiaren ondorio dira: organo batzuk erabiltzen hasten dira eta beste batzuk erabiltzeari uzten diote. Erabileraren ondorioz, organoak garatu egiten dira. Prozesu horren bidez bereganatutako karaktereak heredatu egiten direla proposatu zuen, baina hau ezin izan zuen frogatu.

Darwinismoa: Hautespen Naturalaren Garrantzia

Charles Darwinen arabera, bizirik irauteko borroka sortzen da espezieen artean, eta hautespen naturala da borroka horren ondorioa; bakarrik ingurunera ongien moldatzen direnek irauten dute bizirik.

Mutazionismoa: Mutazioen Rola Eboluzioan

Gregor Mendelen lanetan oinarrituta, eboluzio prozesua mutazioen araberakoa dela dio. Hugo de Vriesek modifikazioak (ingurugiro aldaketek eragiten dituzte eta ez dira heredatzen) eta mutazioak (izaki bizidunen geneetan sortutako aldaketak dira eta herentziaz jasotzen ditugu) bereizi zituen.

Teoria Sintetikoa edo Neodarwinismoa

Theodosius Dobzhanskyk (Genetika eta Espezieen Jatorria) eta beste batzuek garatu zuten. Mutazioak izaten dira organismoetan halabeharrez gertatu eta gero heredatu egiten diren aldaketen eragileak. Hautespen naturala, eboluzioaren oinarria dugu, ongien moldatutako izakiek irauten baitute bizirik. Biologiaren ikuspegitik, espezieen eboluzioa dudaezina da, baina ez dago garbi zehatz-mehatz nola gertatzen den.

Gizakiaren Jatorria: Eboluzioaren Ikuspegia

Thomas Henry Huxleyk, Charles Darwinek eta Ernst Haeckelek gizakia animalia antropoideen eboluzioaren ondorioz sortu zela esan zuten, pongidoen familiatik eratorria.

Australopithecus

• Duela 4 milioi eta 1 milioi urte bitartean bizi izan zen.
• Garezur edukiera: 500 cm³.
• Hankabikoak ziren.

Homo Habilis

• Garai berean bizi izan zen.
• Garezur edukiera: 700 cm³.
• Eremu zabaletan bizi ziren, familiatan.
• Txabolak eta tresnak egiten zituzten.

Homo Erectus

• Duela 1 milioi eta 300.000 urte bitartean bizi izan zen.
• Hankabikoa.
• Garezur edukiera: 900-1200 cm³.
• Sua erabiltzen zuten eta gorpuak ehorzten zituzten.
• Hortik eratorri ziren Homo neanderthalensis, Homo heidelbergensis, Homo rhodesiensis eta Homo antecessor.

Homo Sapiens

• Afrikan duela 200.000 urte agertu zen, eta Europan duela 70.000 urte.
• Nomadak ziren hasieran, gero ehiza, nekazaritza eta abeltzaintza garatu zituzten.
• Artelanak sortu zituzten.
• Gizarte-antolaketa konplexua garatu zuten.