Dirua eta Banku-Sistema: Agregatuak eta Koefizienteak

Dirua eta Banku-Sistema

Diru Agregatuak eta Definizioak

Jarraian, diruarekin eta banku-sistemarekin lotutako funtsezko kontzeptuak zehazten dira:

• (1) Banku-sistemaren esku-dirua: Bankuen eskuetan dauden txanpon eta billete guztiak.
• (2) Familien eta enpresen esku-dirua (EMP): Familien eta enpresen eskuetan dauden txanpon eta billete guztiak.
• Diru legala (zirkulazio fiduziarioa, esku-dirua): Familien eta enpresen eskuetan (EMP), batetik, eta bankuen eskuetan, bestetik, dauden txanpon eta billete guztiak. (Edozein kasutan, 1 + 2 da).
• (4) Banku Zentraleko gordailuak (G): Bankuek Banku Zentralean mantentzen dituzten gordailuak.
• (5) Bankuko erreserbak (R) edo banku-sistemako kutxako aktiboak: Bezeroek bankuetan mantentzen dituzten gordailuen bermea dira.

Diru-oinarria eta Diru-eskaintza

(6) Diru-oinarria (MO) edo sistemaren oinarrian dagoen likidezia: Maileguak emanez, bankuei gordailu gehiago sortzea ahalbidetzen dien diru-agregatua. Jendearen esku dagoen eskudiruaren (EMP) eta bankuko erreserben (R) batura da: MO = EMP + R (7=2+4).

(7) Diru-eskaintza (M) edo ekonomiako diru kantitate osoa: Ekonomian ordainbide gisa onartutako bitarteko guztien balioa. Jendearen esku dagoen esku-diruaren (EMP) eta bankuko gordailuen (G) baturak osatzen du:

M = EMP + G

Diru-eskaintza (M) diru-oinarriaren (MO-ren) multiplo bat da (M = m_M . MO), bankuek banku-dirua sortzeko aukera dutelako maileguen bidez. Hau da, beste modu batera esanda:

Ekonomian den diru guztitik (M osotik), zati txiki batek baino ez du izango likideziaren bermea edo babesa (MO-rena); gainerakoa maileguen bidez sortutako dirua izango da, berme edo babes likidorik (txanpon eta billete bidezkorik) batere ez daukana:

M = EMP + G ⇔ M = EMP + R + Maileguak ⇔ M = MO + Maileguak

M = m_M . MO

Banku Koefizienteak

Bankuko erreserbak gordailuen proportzio moduan kalkulatzen dira normalean. Hona hemen koefiziente garrantzitsuenak:

Kutxa-koefizientea

Kutxa-koefizientea edo core-capital (r): Erreserben eta gordailuen arteko erlazioa:

r = R / G

Kutxa-koefiziente legala (r_L): r_L = R_L / G

Erreserba gehigarrien koefizientea (r_G): Erreserba gehigarriek (R_G) gordailuekiko (G) osatzen duten ehunekoa:

r_G = R_G / G

Esku-diru/Gordailu Koefizientea

Esku-diru/gordailu koefizientea (e): Honako hau adierazten du:

Familiek eta enpresek esku-dirutan duten kantitateak (EMP delakoak) zein ehuneko osatzen duen bankuan gordailu (G) gisa gordetzen duten kantitatearekiko:

e = EMP / G

Diruaren Eskaria

Diru-eskaria bi modutan neurtzen da:

Diru-eskari nominala eta erreala

• Eros-ahalmena (Diru-eskari nominala, M_d): Diru-eskari nominala (M_d) / Prezio maila (P).
• Diru-eskari erreala (L): M_d / Prezio maila orokorra (P).