Demografia, industrializazioa eta lurralde eraldaketa Euskadin

Biztanleriaren mugimenduak eta lurralde eraldaketa

Faktore demografikoek ez ezik faktore ekonomikoek ere eraginda, lurraldea eraldatzen ari den fenomeno nagusietako bat biztanleria landa inguruneko herri txikietan biltzea da.

Historikoki, hirietako industriaren garapena izan da etorkinak erakarri dituen oinarrizko faktorea. Hauek hiri inguruetan kokatu dira, eta industriak hiriaren erdigunetik ahalik eta hurbilen kokatu dira.

Landa eremuko bilketa: faktore eragileak

Badira faktore ekonomiko eta industrialek baino garrantzi handiagoa duten beste baldintzatzaile batzuk ere, batez ere hiri-pilaketatik ihes egiteko joerari lotuak:

• Etxebizitza moduan erosi ahal izatea.
• Ingurumen baldintza egokiak izatea.
• Bizi-kalitate handiagoa (lasaitasuna, habitat atsegina, espazioa hobeto antolatua).

Bizi-kalitatea eta kostua

Hiri eta industria guneetako pilaketatik ihes egiteko landa ingurunean ingurumen kalitatea bilatzeari (gizarte eta lanbide maila handienen artean ematen da gehienbat hori) hiriguneetako lur zorua hain garesti izatetik datozen arazoak (etxebizitza erosteko arazoak) gehitu behar zaizkio.

Horrek guztiak biztanleak, gehienbat familia eratu berriak, kanpora behartzen ditu, hiritik hurbil dauden herri txikietara. Horrek bizitokia eta lantokia bereiztea dakar, eta eguneroko mugimendu pendularren eragile nagusia da. Izan ere, etxebizitzaren eta lantokiaren arteko joan-etorriko mugimendu pendularren maiztasunak eta intentsitateak eragin handia baitu espazioaren egituraketan.

Euskadiko industrializazioaren ondorio demografikoak

Euskadiko industrializazio prozesuak landa ingurunea jendez husten joatea ekarri du, industrializazioari heldu dioten biztanleria guneen mesedetan. Prozesu horrek elkarren aurkako bi ondorio eman ditu, Araba eta Gipuzkoan ikus daitezkeenak:

Arabako desoreka demografikoa

Arabako lurraldean, adibidez, biztanle gehienak biztanleria gune gutxi batzuetan daude bilduta (Vitoria-Gasteiz, Laudio eta Amurrio), eta gainerako guztian biztanleria bakanduz joan da. Bi gertaera horiek Arabako biztanleriaren banaketa desorekatua ekarri dute. Biztanle gehien-gehienak Gasteizko makrozefalian baitaude kontzentratuta, eta gainerakoa basamortua da demografikoki.

Gipuzkoako banaketa uniformea

Gipuzkoan, berriz, biztanleriaren banaketa askoz ere uniformeagoa da, lurralde osoaren batez besteko demografia hazkundea soilik hiribururena baino handiagoa baita. Hori horrela izatearen arrazoi nagusia lantegiak Gipuzkoako ibar guztietan zehar zabaltzea da, halako moduz zabaldu ere ezen industria eta demografia hazkundeak batera etorri baitira Gipuzkoako lurraldean.