Cogito: Descartesen lehen ziurtasun subjektiboa

Cogito: Descartesen lehen ziurtasun subjektiboa

Zalantzarik lehen ziurtasunera

Lehen ziurtasuna Descartesen sistema filosofiko osoaren oinarria da. Baina hemen helburua da zalantzaren zergatietatik aterako nauen lehen ziurtasun subjektiboa bilatzea, eta gero ziurtasun unibertsala edo antzeko zerbait lortzea.

Pentsamendua, ekintza psikikoa eta gogamena

Ez dira nahasi behar pentsamendua, ekintza psikikoa eta gogamena. Pentsamendua artekaririk gabea da: pentsatzen ari naizenean zalantza egin dezaket pentsatzen den horren izateaz, pentsamenduaren bitartez ematen zaigulako; baina ekintza psikikoa bera ez dago bitartekotua, eta zuzenean eta ararteagabe hauteman daiteke. Zalantzan egongo banaiz, ekintza psikikoa izango litzateke, eta hori ni neu naiz: ni pentsatzailea.

Lehen ziurtasunaren zentzua

Bigarren formulazioan indartzen da niaren existentzia: "cogito ergo sum". Honek ez du silogismoaren zatirik eratuten. Gauza pentsatzaileak garela ohartzen garenean, ez da silogismo batetik ondorioztatzen den lehen nozio bati buruz ari; norbaitek esan lezake: "pentsatzen ari naiz; beraz, banaiz". Hori zuzenean ulertzen da, gogamen-intuizio soil gisa.

Silogismoaren ondorioztatze bat izan balitz, nabari den bezala, kontuan hartu beharko luke hau: pentsatzen duen hori da edo existitzen da; ezagutzen du berak baitan esperimentatzen duelako ez dela posible pentsatzea existitzen ez bada. Gure gogamenaren izaera gauza partikularren ezagutza dela medio heltzen da proposizio orokorretara.

"Cogito ergo sum" printzipioa

"Cogito ergo sum" printzipioak honakoa adierazten du: pentsamendu gisa zerbaiten presentzia (ni) adierazten duen eszena bat da. Descartesen intuizioa ez da guztiz originala; badu aitzindarik: Agustinen adibidea — si fallor sum — bere buruaren egiazkotasunetik abiatuta: bere burua egiaztatu ahal badu, existituko duela.

Cogito eta subjektua

Cogito: intuitzen dugun subjektua pentsamendua da bakarrik. Intuizioak ziurtasun handiagoa ematen dio bere existentziari, subjektuaren esentziari buruz baino. Existentzia argi eta berehala ematen zaigu: existitzen den subjektu horren esentziaren argikuntza.

Niaren ezagutza

"Cogito ergo sum" adierazpenean, ni-a res cogitans da. Zer da res cogitans? Honakoen motorra naiz: zalantza egitea, aditzea, baieztatzea, ukatzea, nahi izatea, sentitzea... (guztien motorra ni naiz, epizentro osoa).

• Zalantza egin
• Aditu
• Baieztatu
• Ukatzu
• Nahi izan
• Sentitu

Noiz nago existentziaz? Pentsatzen ari naizenean. Alde materiala galtzen da.