Bizkaiko meatzarien borroka eta sozialismoaren sorrera

Testuaren analisia eta testuingurua

Testua La Lucha de Clases Bilboko astekari sozialistan argitaratu zen artikulu baten pasartea da; beraz, testu narratiboa da.

Artikulua 1896ko maiatzean argitaratu zen, Errestaurazioaren garaian, Maria Kristinaren erreginaordetzan, hain zuzen ere. Egilea ez dago sinatuta, baina ustezko egilea Facundo Perezagua da, euskal sozialismoaren aitzindaria. Perezagua Bizkaiko langileei zuzentzen da, meatzariek jasaten zuten zapalkuntza salatzeko.

Meatzarien egoera eta aldarrikapenak

Perezaguak adierazten du Bizkaiko meatzariek maiatzaren 1ean manifestazioak egin zituztela Gallartan, derrigorrezko kuartel eta denden kontra. Ondoren, 1890eko greba (Greba Handia) aipatzen du, meatzariak kuartel eta denden aurka altxatu zirela gogoratuz, eta salatzen du egoera horrek meatze-arro osoan jarraitzen zuela.

Perezaguak gogor kritikatzen ditu derrigorrezko kuartel eta dendak, esklabotasun berri baten ikur direla esanez. Amaitzeko, meatzariak grebara joango zirela iragartzen du, baldin eta gobernuak ugazaben gehiegikeriei muga jartzen ez bazien.

Bizkaiko industrializazioa eta sozialismoaren gorakada

Perezaguak artikulua idatzi zuenean, Bizkaian benetako industria-iraultza gertatzen ari zen:

• Lehen urratsak: 1840ko hamarraldian eman ziren, lehen labe garaiekin.
• Sozialismoaren antolakuntza: Bizkaiko langileak sozialismoaren eskutik hasi ziren antolatzen, XX. mendeko indar sindikal nagusia bihurtuz.
• Facundo Perezagua: 1886an lehen talde sozialista sortu zuen Bilbon eta 1915era arte zuzendu zuen mugimendua.

1890eko Greba Handia eta ondorioak

1890ean sozialistek Bizkaiko lehen greba orokorra antolatu zuten. Meatzariek eman zioten hasiera, hamar orduko laneguna eta derrigorrezko barrakoiak eta dendak kentzea eskatzeko. 30.000 langilek hartu zuten parte eta, garaipena osokoa izan ez bazen ere, sozialismoari bultzada handia eman zion. Ondorioz, hurrengo udal hauteskundeetan Bizkaian estatuko lehen zinegotzi sozialistak lortu ziren.

Sozialismoa eta sindikalismoaren bilakaera

La Lucha de Clases astekaria sozialismo bizkaitarraren komunikabide nagusia izan zen. Sozialismoa XIX. mendearen amaierara arte Bizkaiara mugatu zen, Eibarren salbuespenarekin.

XX. mendearen hasieran, beste joera batzuk agertu ziren, garrantzitsuena sindikalismo katolikoa eta abertzalea izanik. EAJk, langileak sozialismotik urruntzeko, Solidaridad de Obreros Vascos (geroago ELA/STV) sortu zuen 1911n, izaera abertzale eta katolikoarekin.