Bigarren Industria Iraultza eta Krisi Ekonomikoak

Historia3,27 KB

Industria Hedapena eta Iraultzak

Lehen Industria Iraultza

  • Britania Handia: Lehen Industria Iraultza.
  • Industria-potentzia berriak: Alemania, AEB.
  • Industrializazio kapitalistaren mundu izaera: Hedapen/depresio zikloak.
  • (1873-1896): Lehenengo depresio kapitalista (nekazarien emigrazioa, langileen langabezia).

Bigarren Industria Iraultza

  • Kapital pilaketa:
    • Kartela: Enpresen arteko akordioak, prezioak edo soldatak finkatzeko.
    • Trusta: Jarduera berean dabiltzan enpresen bat egitea.
    • Holdinga: Era askotako enpresetan (horiek kontrolatzeko) inbertitzen duen finantza sozietatea.
  • Protekzionismo ekonomikoa:
    • Atzerriko produktuen muga-zergak.
    • Industria nazionalaren babesa.
  • Berrikuntza teknologikoak:
    • Teknologia berriak: Petrolioa, elektrizitatea, altzairua (ikatzaren eta burdinaren ordez).
    • Lan metodo berriak (taylorismoa).
    • Kontsumo ondasunen produkzio masiboa.

Hedapen Inperialista

  • Kolonia motak:
    • Biztanleriazkoak.
    • Ustiapenekoak.
  • Inperio koloniala hedatu: Britania Handia, Frantzia, Alemania, Italia, etab.
  • Britainar Inperioaren garrantzia (India, Asia, Afrika).
  • Berlineko Konferentzia (1884): Afrika potentzia kolonialen artean banatu.

Bake Armatua (1870-1914)

  • Potentzia handien bizikidetza baketsua.
  • Lorpenak: Britania Handiaren eta Irlandaren distira biktoriarra; Frantziako III. Errepublikako erreformak; Gilen II.aren imperio autoritarioa Alemanian.
  • Bi bloke militar eratu:
    • Aliantza Hirukoitza (1882): Alemania, Austria, Italia.
    • Entente Hirukoitza (1907): Frantzia, Erresuma Batua, Errusia.
  • Lehen Mundu Gerraren prestakuntza.

Krisialdi Ekonomikoak

1929ko Krisia (Wall Street)

  • RISIA (Errusia): 3-9 urteko irabaziak eta akzioen balioak hazi.
  • 1929ko urriaren 24an: New Yorkeko Burtsak beherakada itzela izan, inbertitzaile txikiak eta ertainak ondoratu.
  • Finantza krisi larria: Bankuak eta fabrikak itxi, nekazaritza krisia, langabezia eta gizarte hondamena AEBn.
  • Krisea Europa osoan zabaldu, 1930etik 1931ra.

Depresio Handia

  • Industria produkzioak ia %40ko beherakada (1929-1932).
  • Nekazaritza krisia eta nazioarteko merkataritza murriztu.
  • Nazioarteko moneta sistema suntsitu.
  • Espekulazioak eta protekzionismoak gora egin.
  • Ondorioak: Langabezia eta miseria herri handietan; totalitarismoak agertu demokrazia mehetupean.

Krisiaren Soluzioak

  • Betiko liberalismoaren soluzioa: deflazioa.
  • 1929tik deflazio politikoak aplikatu, Britainia Handian, Frantzian eta Alemanian.
  • AEB New Deal: Estatuak esku hartu, produkzioa sustatzeko eta eskaria handiagotzeko.
  • Jarduera ekonomikoak apurka-apurka hobera egin.

Deskargatu

PDF Word HTML