Barrokoa: Artearen eta Hirigintzaren Iraultza

Sarrera

Errenazimenduaren ondoren azaldu zen. Bere kronologiari dagokionez, aldaketa batzuk gertatu ziren XVI. mendearen bukaeran. XVII. mende osoan eta XVIII. mendean garatu zen Barrokoa, Rokokoaren arinkeriaz eta apainduriaz betetako formak iritsi ziren arte.

XVII. mendean zehar Berpizkundeak emandako lasaitasunaren aurkako erantzuna eman zen aro kulturala da. Premisa estilistiko berriak eratu ziren literaturan, eskulturan, margolaritzan, arkitekturan, dantzan eta musikan, garai artistiko berezi bat eratuz, Barrokoarena hain zuzen ere; arte irudien tentsioa eta dinamismoa eta konposizioaren konplexutasuna bultzatu zuen. «Barrueco» hitzetik dator eta «perla irregularra» esan nahi du. Mesprezuz erabili zen XIX. mendean. Estilo original bat bezala ikusten da.

Hirigintza

Bi estamentu pribilegiatuek boterea zentralizatu nahi dute eta herritarrengan eragina izateko artea erabiliko dute: propaganda-funtzioa beteko du. Barrokoen botere zentro berriek Erdi Aroko hiri libreen bizitza autonomoa ahultzen dute. Hirigintzan nabarmentzen da. Geroztik Europako hirigintza sortu eta sendotu zen. Hiriaren ezaugarri nagusienak ondoko hauek dira:

• Berpizkundeko baliabideekin jarraitasuna: Barrokoan eskuarki erabili ziren hiri-diseinurako lanabesak enplegatu ziren. Tresna hauek Europako beste herrietan emeki ezarriko ziren hiru mendeetan zehar. Frantzian topatu dezakegu, batez ere.
• Perspektiba: hiri-erabilpena da garaiko bereizgarritasun handiena. Aurreko mendeetan artista eta arkitektoek oro har erabili zuten, baina alorrera heltzeko mende bat behar zen.

Sarrera (II)

Nazio protestanteetan burgesia da klaserik garrantzitsuena, bere ideologia eta bizimodua artelanetan agertuko da. Errenazimenduaren oreka, arrazionamendua, edertasuna… bilatu zen. Monumentaltasuna, harrigarria dena, luxuzkoa… interesatzen zaie. XVII. mendean zehar erretratua genero bezala onartu zen, giro nagusia gortearena zelarik. Eskulturaren ezaugarriak: konposizioetan dinamismoa eta nabarmenkeria, irudien arropan azaldutako izur ugariak, diagonak eta eskortzo konplexuak...

Kulturak lau ezaugarri nagusi ditu eta mugimendu horren muina adieraz daiteke: kultura zuzentzailea da, masiboa, hiritarra eta kontserbatzailea. Kultura hiritarra da, edo hirietan bizi direnek egina eta hiritarrei zuzendua. Handikiak ez dira landetan bizi, hirian baino; eliza nagusi, barroko eta jesuitikoak ez dira herrietan egiten, hiri handi eta oso beteetan baino.