Arte Gotikoa: Katedralen Garaia eta Bilakaera Historikoa

Arte Gotikoa: Jatorria eta Testuingurua

Arte Gotikoa XII. mendeko aldaketa ekonomiko, politiko eta teknologikoen ondorioz sortu zen, eta zenbait lurraldetan XVI. menderaino luzatu zen. Hiri-garapenarekin batera, burgesen talde soziala eta unibertsitateak agertzen dira, baita katedralak eta apezpikuak ere. Beneditar ordenaren erreforma zistertarrak hasiera batean zurruntasuna proposatu arren, Gotikoak bilakaera konplexua izango zuen.

Katedral Gotikoa: Arkitektura eta Sinbologia

Katedrala hiriaren sinbolo eta batasun espiritualaren lokarri zen. Estetikoki eta fisikoki, orratz luzeak gailentzen dira. Nagusiki harria erabiliz, oinplanoa gurutzeduna edo basilikala izan ohi da, eta girolan kaperak ditu.

Ezaugarri Teknikoak eta Egitura

Arku zorrotza eta gurutzadura ziren batasun teknikoaren oinarri nagusiak:

• Hormen funtzioa arindu zen.
• Nerbioek, arbotanteen bitartez, pisuaren zati bat horma-bularretara bideratzen dute.
• Nabeek altuera irabaztean, baoak ugaritu ziren.
• Beirateek barnea koloredun argiz betetzen zuten, espazioa edertuz.

Arkuak eta gangak konplexuagoak joan ziren bilakatzen. Fatxadan, albo bakoitzean dorre bat eta erdian arrosa-leiho handi bat dute, eta atealdea eredu erromanikoa jarraituz antolatzen da.

Arte Gotikoaren Eskualdeko Adierazpenak

Zisterren soiltasun eta geometria hutsekin hasi arren, Gotikoa XIII. mendeko etapa klasikoan iritsi zen gorenera, esaterako, Chartres, Amiens eta Reims-en, non erdiko nabea altxatu eta barrualde ikusgarriak sortu ziren. XIV. mendean, flamigeroaren aberastasun dekoratiboa eta arku konopiala nagusitu ziren.

Eskualdeko Ezaugarri Bereziak

• Italiar Penintsula: Arbotanterik eza, leiho txikiak eta txandakako kolore-bandek ezarritako horizontaltasuna ziren ezaugarri. Gotiko zibilean, Veneziako Dogoaren luxuzko jauregia eta Florentziako Signoria nabarmendu daitezke.
• Iberiar Penintsula: Musulmanen aurkako gerrek eta Donejakue Bideak giro kristau berezia sortu zuten. XII. mendean, frantziar kristauen eragina nabaria da Gaztelan (Burgos, Leon edo Toledoko katedraletan). XIV. mendean, eredu gotikoak jarraitzen ditu, adibidez, Segoviako katedralak.
• Euskal Herria: Nafar Erresumako hiriburuan (Iruñean) eta beste hiribildu nagusietan, baita Gasteizen (Gaztelarren menpe) edo Baionako katedralean ere, mende horietako gorabehera politiko-erlijiosoen adibideak aurki daitezke.