ADNa, Geneak eta Aleloak: Karaktereen Transmizioa
ADNa, Geneak eta Aleloak: Karaktereen Transmizioa
ADN-> Organismo beraren zelula guztiek nukleoan duten informazio genetiko bera.
Kromosoma bat-> Ehunka gene ditu.
Genea-> ADN zati bat da. Organismo ezaugarri jakin bati buruzko informazioa du, eta ezaugarri hori, karaktere deritzo.
Alelo-> Karaktere bat determinatzen duen gene baten informazio edo aldeera bakoitza da.
Karaktereen Transmizioa
Gametoak-> Informazio genetikoa ondorengoei transmititzeaz arduratzen diren zelulak dira. Zelula hauek haploideak dira.
Herentzia eta Motak
Herentzia-> Gene batek dituen aleloen arteko erlazioa da.
Fenotipoa-> Karaktere jakin baterako adierazten den informazioa da. (Lo que se ve).
Genotipoa-> Organismo batek karaktere jakin baterako duen alelo konbinazioa. (Lo que llevas en los genes).
Homozigotoa (AA)-> Bi kopia berdinak.
Heterozigotoa (Aa)-> Bi kopia esberdinak.
Herentzia Gainartzalea-> Herentzia mota honetan, heterozigotoen fenotipoa (Aa) bat dator alelo gainartzalearen informazioarekin.
Bitarteko Herentzia-> Herentzia mota honetan, heterozigotoen fenotipoa (RB) bi homozigotoen fenotipoen nahastea da.
Herentzia Kodominatzailea-> Heterozigotoetan bi homozigotoen fenotipoak batera agertzen dira.
Odol Taldeak
A Taldea-> A proteina (globulu gorriak)-> Anti-B antigorputzak (odol plasma).
B Taldea-> B proteina-> Anti-A antigorputzak.
AB Taldea-> A eta B proteinak-> Ez ditu antigorputzak.
O Taldea-> Ez dute proteinak-> Anti-A eta anti-B antigorputzak.
Sexua Heredatzea
Pertsona baten sexua haren kariotipo 23 kromosoma-bikotearen arabera da. Kromosoma horiek sexualak dira. Kromosoma hauen gainean autosomak daude.
-> Emakumeak: Bi kromosoma berdinak dituzte (XX).
-> Gizonak: Bi kromosoma ezberdin dituzte (XY).
Sexuari Lotutako Herentzia-> X kromosoman dauden eta Y kromosoman ez dauden geneak heredatzeari.
Daltonismoa
XX->
XdXd->
XdX->
XY->
XdY->
Zuhaitz Genealogikoak
-> Mendelen Lehenengo Legea-> Karaktere baterako desberdinak diren bi homozigotogurutzatzen baditugu, ondorengo guztiak heterozigotoak elkarren berdinak izango dira.
-> Mendelen Bigarren Legea-> F1-eko bi heterozigoto elkarren artean gurutzatzen baditugu, ondorengoen (F2) genotipo eta fenotipo gztiak lortuko ditugu, proportzio jakin batzuetan.
-> Mendelen Hirugarren Legea-> Bi karaktere desberdin ondorengoei nola transmititzen zaizkien aztertzen badugu, ohartuko gara legeakiko era dependientean heredatzen direla, lehenengo eta bigarren legeak batez.