Giza gorputzaren antolaketa, ardatzak, planoak eta mugimenduak

Fisika8 ira. 20257 aza. 2026-n eguneratua3,19 KB

Laburpena

Dokumentu honek giza gorputzaren oinarrizko mailak azaltzen ditu: zelulak, ehunak, organoak eta aparatuak. Gero, gorputza nola banatzen den (burua, enborra eta gorputz-adarrak), zein ardatz eta plano dauden eta zein mugimendu-norabide erabiltzen diren aztertzen ditu, hala nola flexioa, estentsioa edo pronazioa.

Funtsezko puntuak

Zelula bizidunen unitate anatomiko eta fisiologikoa da.
Ehunak antzeko zelulen multzoak dira, funtzio bera betetzen dutenak.
Organoak funtzio bat betetzeko elkartzen diren ehunen multzoak dira.
Aparatua edo sistema funtzio bat betetzeko elkartzen diren organoen multzoa da.
Ardatz bertikala, zeharkakoa eta sagitala daude; erdiko plano mediosagitala simetria-planoa da.
Flexioa angelua itxiz egiten den tolesturaren ekintza da, eta estentsioa haren kontrakoa da.

Frogatu zeure burua

Giza Gorputzaren Oinarrizko Kontzeptuak

Zelula

Zelula: izaki bizidunen oinarrizko atalak dira; hau da, bizidunen unitate anatomiko eta fisiologikoak. Adibidez: obulua, neurona.

Ehuna

Ehuna: antzera aldatu diren eta funtzio bera betetzen duten zelulen multzoa da. Adibidez: gihar-ehuna, hezur-ehuna.

Organoa

Organoa: funtzio bat betetzeko elkartzen diren ehunen multzoa da. Adibidez: gibela, bihotza.

Aparatu edo Sistema

Aparatu edo Sistema: funtzio bat betetzeko elkartzen diren organoen multzoa da. Adibidez: ugal-aparatua, arnas-aparatua.

Giza Gorputzaren Antolaketa

Giza gorputza honako ataletan banatzen da: burua, enborra, gorputz-adarrak. Goiko gorputz-adarra gerri eskapularretik dago lotuta enborrari, eta beheko gorputz-adarra gerri pelbikotik. Gerri eskapularra bi klabikulaz eta eskapulaz dago osatuta, eta gorputz-enborraren gainean kokatzen da. Gerri pelbikoa, aldiz, gorputz-enborrean sortuta ageri da eta bi koxal eta sakroz dago osatuta.

Gorputzaren Ardatzak

Ardatz bertikal edo longitudinala: lurraren perpendikularra, gizakia zutik dagoenean. Ardatz bertikal luzeenari ardatz nagusi deitzen zaio.
Zeharkako ardatza edo ardatz horizontala: ardatz bertikalaren perpendikularra, gorputzaren alde batetik bestera pasatzen dena.
Ardatz sagitala: beste bien perpendikularra eta atzealdetik aurrealdera doana.

Gorputz Planoak

Erdiko planoa: gorputza itxuraz berdinak diren bi ataletan erdibitzen du, eta horregatik simetria-plano bat dela esaten da. Plano mediosagitala ere deitzen zaio. Edozein planori, plano mediosagitalari paraleloa bada, paramediala edo sagitala deitzen diogu.
Plano frontala edo koronala: kopetarekiko paraleloa eta plano mediosagitalarekiko perpendikularra da. Zeharkako ardatza eta ardatz longitudinalak ditu.
Zeharkako planoak edo horizontalak: plano frontal eta mediosagitalarekiko perpendikularrak dira.

Mugimenduaren Norabideak

Flexioa: tolesturaren ekintza, angelua itxiz.
Estentsioa: flexioaren kontrakoa.
Abdukzioa: gorputzetik aldentzearen ekintza.
Adukzioa: gorputzera hurbiltzearen ekintza.
Errotazioa: biraketa.
Supinazioa: esku-ahurra gorantz begira jartzea, besaurrearen mugimenduaren ondorioz.
Pronazioa: esku-ahurra beherantz begira jartzea, besaurrearen mugimenduaren ondorioz.
Zirkundukzioa: biribil baten marrazketa.
Ebertsioa: egitura bat kanpoalderantz biratzea.
Inbertsioa: egitura bat erdialderantz biratzea.

Deskargatu

Ohiko galderak

Zer da ehuna?

Ehuna antzera aldatu diren eta funtzio bera betetzen duten zelulen multzoa da. Adibidez, gihar-ehuna eta hezur-ehuna.

Zer da abdukzioa eta zer adukzioa?

Abdukzioa gorputzetik aldentzearen ekintza da, eta adukzioa gorputzera hurbiltzearen ekintza.