Testu mota: Lehen mailako testu publikoa eta politiko-ekonomikoa (Legea).
Egilea: Francisco Luxán, Biurteko Progresistako (1854-1856) gobernu aurrerakoiko Sustapeneko ministroa. Gorteek onartua eta Erreginak onetsia.
Hartzailea: Publikoa, Gaceta de Madrid egunkariaren bidez jasoa.
Data: Aranjuezeko Errege Jauregian, 1855eko ekainaren 6an. Biurteko Progresistaren barnean (Hamarkada Moderatuaren ondoren, Vicalvarada gertatu eta gero, aurrerakoiak eta Espartero berriz boterean).
Helburua: Trenbide-sarearen eraikuntza arautzea eta bertako nahiz kanpoko inbertitzaileak erakartzea.
Analisi Didaktikoa
Legearen Egitura Nagusia
Lehen zatian, legearen sarrera eta Gorteen eta Erreginaren babesa duela eta betebeharrekoa dela adierazten da.
4-6. artikuluak: Trenbidearen eraikuntza Estatuaren ekimena dela eta enpresen emakida beharra azaltzen du. Ekimen pribatua ahula denez, Estatuak bultzatu behar du.
Hirugarren zatia (19-20. art.): Atzerriko inbertsioei emango zaizkien segurtasun bermeak eta laguntzak. Hau da, kapitalaren babesa eta trenbidea egiteko inportatutako makina eta lehengaien muga-zergak ezabatzea.
Azkenik (30. art.): Trenbideak izan behar dituen ezaugarriak, kasu honetan, zabalera.
Progresistak boterean. Garapen ekonomikorako legediak: Madozen Desamortizazioa, Trenbideen Lege Orokorra, Espainiako finantza sistema berritzea.
Hamarkada Moderatuan egindako saiakerak: Bartzelona-Mataró, Madril-Aranjuez.
Trenbidearen zailtasunak eta ezaugarriak: lur menditsua, kapital falta, sare erradiala.
Estatuaren bultzada (Madozen dirua), baldintza erakargarriak eta eraikuntza azkarra.
Ondorioak
Legearen Eraginak
Kapital, teknologia eta lehengai atzerritarrekin eraikia. Barne-industriari bultzadarik ez.
Trenbide zati ugari eraiki ziren.
Europarekin isolatua (zabalera ezberdina zela eta).
Barne merkataritzaren garapena eta prezioen beherakada.
Balorazioa
Dokumentuaren Garrantzia
Dokumentuaren garrantzia: Trenbide kilometro ugari eraiki ziren. Lege aurrerakoi hauek Batasun Liberalaren hamarkadan izandako garapen ekonomikoaren oinarriak ezarri zituzten. 1866ko krisiak eragina izan zuen.
Erabilera eskasa: Benetako eskaria kontuan hartu gabe eraiki zen. Interes espekulatiboak nagusitu ziren.
Barne merkatua garatzen lagundu zuen, baina oraindik oso ahula zen. Periferia industrializatu zen (bi Espainia: periferia industriala eta barnealde nekazaria).
