1808ko Independentzia Gerra: Kausak eta Euskal Herriko Eragina

Independentzia Gerra (1808-1813)

Independentzia Gerra 1808an hasi zen. Frantziako armada Espainian sartu zen, Iberiar penintsula osoa hartuz. Hori, frantsesek errege berria aukeratu izanaren kontrako erreakzioa izan zen. Gudak 1813ra arte iraun zuen, eta bitarte horretan, Iraultza Liberala hasi zen Espainian.

Independentzia Gudaren Hastapenak

Herritarrak gero eta haserreago zeuden Napoleonen armadarekin eta Godoyren ekimen neurriz kanpokoarekin. Haserre hura kleroak eta goi-aristokraziak sustatu zuen. Hauek aldarrikatu zuten:

• Frantzia iraultzailetik eta laikotik urruntzea.
• Godoy kargutik kentzea.
• Karlos IV.aren seme Fernando errege izendatzea.

Lehenengo Herri Matxinadak

Madrilen izan zen, 1808an, Aranjuezko matxinada delakoa. Horren ondorioz, Godoy epaitu eta Karlos IV.ak abdikatu egin behar izan zuen, bere seme Fernando VII.arekin elkartuz. Enperadorearen presioen ondorioz, koroaren gaineko eskumen guztiak eman zizkion, eta Napoleonek bere anaia Jose Bonaparte izendatu zuen Espainiako errege.

Euskal Herrian ere nabarmena izan zen frantzesen inbasioaren kontrako jarrera. Hala ere, hirietako burgesiaren sektore batzuek, liberalismoaren aldekoek, Napoleonen erreforma batzuk aldeztu zituzten.

Euskal lurraldeak (Ebrotik iparrerako gainerako lurraldeekin batera) Inperioan sartu zituzten gero. Horren ondorioz, Foru sistemak eta haien pribilegioak eta erakundeak deuseztatu egin zituzten. Napoleonek gobernu bakarra ezarri zuen Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako (Bizkaiko gobernua delakoa) eta beste bat Nafarroarako.

Frantzesen Okupazioa eta Gudaren Zabaltzea

Frantziako indar okupatzaileen kontrako matxinada 1808ko maiatzaren 2an hasi zen. Horrela, 1813aren amaierararte iraun zuen guda suntsitzailea hasi zen. Hainbat porrot jasan ondoren, Napoleonek berak hartu zuen parte gatazkan.

Frantzesen Nagusitasuna eta Gerrilen Gerra

Napoleonen armada Madril berreskuratu zuen 1809an, eta Iberiar penintsula ia osorik konkistatu zuen 1809-1811 tartean. Ez zuen eskuratu Cádiz, Britaniarrek itsasoz babestuta baitzegoen. Gerrilen guda sortu zen, eta frantsesak etengabe guda egoeran egotera behartu zituen (1808-1812).