Batxilergoa mailako Teknologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Material Zeramikoak: Ezaugarri Orokorrak

Material zeramikoak honako ezaugarri hauek dituzte: gogorrak, zurrunak eta apurkorrak dira, eta korrosioarekiko nahiz zahartzearekiko iraunkortasun handia dute.

Bost Familia Nagusiak

• Beirak
• Zeramika tradizionala
• Zementua eta beraren deribatuak
• Prestazio handiko zeramikak
• Zeramika berriak

Beirak

Beirak azido gisa jokatzen duen silizioz osatuta daude. Material amorfoak dira (benetako kristaltzerik gabe heltzen dira egoera solidora) eta birziklatzeko gaitasun handia dute.

Zeramika Tradizionala eta Industriala

Zeramika tradizionala: buztina sutan egosita sortzen diren zeramikak dira. Erabileraren arabera, bi mota nagusi daude: eltzegintzako buztinak eta lozarako buztinak.

Industriako Produktuak Fabrikatzeko Prozesuak

Prozesu...

Baliabideak eta erreserbak

Baliabideak eta erreserben arteko diferentzia: Lurrean dauden ondasun guztiak eta aurkitutako zein kokatutako baliabideak dira.

Lehengai mineralak

• Burdina: Gehiena altzairua siderurgian erabiltzeko da; ekoizle nagusiak Txina eta Brasil dira.
• Bauxita: Meategi handienak Australia, Brasil eta Indian daude; aluminio ekoizle nagusiak Txina eta Errusia dira.
• Kobrea: Elektrizitatea eroateko erabiltzen da; ekoizle nagusiak Txile eta Peru dira.

Energia-iturriak

1780an I. Industria Iraultza hasi zen eta 1870ean II.a.

Hidrokarburoak

Lehengai mineral fosilak dira. Petrolioa lehengai gisa erabiltzen da plastikoak, intsektizidak, herbizidak eta sendagaiak sortzeko.

• Esportatzaile nagusiak: Saudi Arabia, Errusia eta Iran.
• Ekoizle nagusiak:

Ikatza

Ikatza materia organikoaren deskonposiziotik sortutako erregaia da. Zainetan egoten da meatokietan. Meatokiek 1,5etik 3 metrora bitarteko lodiera eduki behar dute:

• Estuegiak: ekonomikoki ez dira errentagarriak.
• Lodiegiak: arriskutsuak eta ustiatzeko zailak dira.

Ikatzaren bero-ahalmena presioaren eta denboraren arabera aldatzen da. Zentral termoelektrikoak (ikatz-zentralak) meatokietatik gertu daude. Munduko kontsumo handiena Txinan dago. Berotegi-efektua dela eta, erabilera murriztu egin da, eta irteera gisa gasa eta beste energia batzuk erabiltzen dira. Espainian % 3 murriztu da.

Gas naturala

Petrolio-meatokiekin lotuta edo poltsa independenteetan egoten da. Antzinatik erabili izan da. Erreserbek 60 eta 70 urte bitartean iraun dezakete;...

1. Aluminiozko piezak egiteko prozesuak

• Estrusioa: Totxo bat berotu eta presio bidez molde batetik pasatzen da forma emateko. Zurruntasun handiko aleazio bereziekin egiten da.
• Hutsa aplikatuz: Moldearen barruan hutsa sortzen da eta aluminio urtua injektatzen da.
• Txapa estanpatua: Bi arrabolen artean pasatuz lortzen da txapa; ondoren, estanpatu eta 30 minutuz berotzen da 210ºC-tan.

2. Nola lortzen dugu aluminioa?

Bauxita mineraletik abiatuta, depurazio-prozesu baten ondoren alumina hautsa lortzen da. Aluminatik aluminio metalurgikoa lortzen da, masa urtuko prozedura elektrolitiko baten bitartez. Magnesioa eta silizioa gehitu ondoren, kalitate handiko aleazioa lortzen da.

3. Aluminioaren abantailak

• Arinagoa da.
• Oxido-geruza mehe bat sortzen du, korrosioaren

Neurketa Tresnak

Kalibrea

Kalibreak noniusa du, zehaztasuna adierazten duena. Adibidez: noniusa 1/10 bada, zehaztasuna 0,1 mm-koa da.

Mikrometroa

Kalibrea baino zehaztasun handiagoa du. Zehaztasuna: gurpilaren buelta batek mm erdia (50 zati) adierazten du. Zehaztasuna 0,01 mm eta 0,001 mm-koa izan daiteke.

Pasa ez pasa

Tresna honekin ezin da piezaren neurri zehatza ezagutu. Muga batzuen barruan dagoen ala ez jakiteko baino ez du balio. Pieza bakoitzak bere 'pasa ez pasa' kalibrea behar du.

Konparadorea

Neurri bat aurretik zehaztutako beste neurri batekin konparatzen du. Zehaztasuna kalkulatzeko: kanpoko eskala 100 zatitan banatuta dago, eta honetan bira oso bat ematean, barrukoan unitate bat mugitzen da. Unitate hau 1 mm-koa da, beraz zehaztasuna 0,...

Lotura Kimikoak

Lotura kimikoa substantziak osatzen dituzten ioi, atomo edo molekulen arteko bat-egite egonkorra ahalbidetzen duen indarra da.

Lotura motak

• Lotura Ionikoa: Ez-metalek elektroiak hartu eta karga negatiboa duen anioi bihurtzeko joera dute. Metalek, aldiz, elektroiak galdu eta karga positiboa duen katioi bihurtzeko joera dute.
• Lotura Kobalentea: Antzeko anfitate elektronikoa duten elementuen atomoen artean sortzen da.
• Lotura Metalikoa: Elementu metalikoen artean ezartzen da, kanpoko geruzan elektroiak elkarbanatzeko modua baitute. Metalaren atomoek elektroiak galdu eta kristal sare bat ezartzen duen ioi positibo bihurtzen dira.

Metalen Kristal Egitura

Metalen egitura kristalinoak hiru mota nagusitan sailka daitezke:

• Kubiko Zentratua (KC)

Energia-iturri Motak

Energia-iturriak bi multzo nagusitan banatzen dira:

• Ez-berriztagarriak: Zentral nuklearrak eta errekuntzako zentral termikoak.
• Berriztagarriak: Zentral eolikoak, eguzki-zentral termikoak, zentral hidroelektrikoak, zentral fotovoltaikoak, eta zentral mareomotriz zein undimotriza.

Zentral Elektrikoen Funtzionamendua

Zentral elektriko gehienetan alternadorea da funtsezko osagaia. Ur-lurrunarekin alternadoreko turbina mugitzean, ardatzari eragiten zaio eta energia sortzen da. Azkenik, sortzen den energia zinetikoa energia elektriko bihurtzen da.

Alternadorea

Alternadorea energia mekanikoa energia elektriko bihurtzeko gai den makina elektrikoa da, korronte elektriko alternoa sortzeko erabiltzen dena.

Plaka Fotovoltaikoak

Plaka fotovoltaikoek...

Aerosorgailuak: 

Energia mekanikoa → Energia elektrikoa

Aerosorgailuak hegoak dituzte eta hauek mugitu egiten dira haizearen energia zinetikoari esker. Ondoren, energia mekaniko hau energia elektrikoan bihurtzen da sorgailu elektrikoari esker. Eta horrela lortzen dugu elektrizitatea.

Zentral hidraulikoak:

Energia mekanikoa → Energia elektrikoa

Zentral hidraulikoetan urari esker lortzen dugu energia. Uraren jario azkarrak turbina bat mugiaraztea eragiten du, hau da, energia potentziala erabiltzen da turbina mugitzeko. Azkenik, turbinari eta sorgailuari esker, energia mekanikoa energia elektrikoan bihurtzen da.

Eguzki plakak:

Energia termikoa → Energia elektrikoa

Eguzki plakak eguzkiak jotzen duen lekuetan kokatzen dira. Eguzkiaren irradiazioari...

Ikatza

Ikatz Erreserba Handienak

Ikatz erreserba handienak Estatu Batuetan, Errusian eta Australian daude.

Ikatzaren Abantailak

Ikatzak dituen abantaila nagusiak:

• Mineral ugaria da eta munduko energia iturri ugarienetako bat da.
• Energia asko ematen du.

Ikatzaren Erabilerak

Ikatzaren erabilera nagusiak:

• Elektrizitatea sortzeko.
• Siderurgiarako.
• Zementua egiteko.
• Digestio-aparatuaren desintoxikatzaile gisa.
• Lizuna kentzeko.
• Konpost gisa erabiltzeko.
• Hondakinak garbitzeko.
• Marrazteko eta margotzeko.
• Substantzia pozoitsuetarako, ziztadetarako edo hozkadetarako tratamendu gisa.

Ikatzetik Energia Sortzeko Metodoa

Ikatzetik energia sortzeko, ziklo konbinatu deituriko metodoa erabiltzen da zentral termoelektrikoetan. Prozesua honako hau da:

1. Ikatza erretzen da.
2. Askatutako

Zer dira elektrobalbulak?

Noranzko batean edo bietan (agintea eta itzulera) elektrikoki gidatzen diren balbulei elektrobalbula esaten zaie.

Balbula hauek elektroiman batez osatuta daude; elektroiman honen harilak, korronte elektrikoak zeharkatzen duenean, balbularen zurtoin edo nukleoari eragiten dio eta honek lan-posizioa aldatzen du. Korronte elektrikoak hariletik igarotzeari uzten dionean, zurtoina hasierako geldialdi-posiziora itzultzen da.

Horrenbestez, elektrobalbulak bere mekanismoa abian jarri eta, ondorioz, bere bideak ireki edo ixten dituen seinale elektriko bat hartzen du.

Elektrobalbularen funtzionamendu eskematikoa

7. irudiak elektrobalbula baten funtzionamendua azaltzen digu, oso modu eskematiko eta errazean:

• Geldian: E etengailua irekita