Beste ikastaroak mailako Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Giza Baliabideak

Haur eskoletako antolaketari begiratuz, giza baliabideak ditugu: bai pertsonak, bai materialak. Hori dena sustatzeko, hezkuntza-printzipio hauek hartu behar dira kontuan:

• Garapena prozesu pertsonala da.
• Guztiok ezberdinak gara.
• Garapen intelektualak pertsona osoari eragiten dio (afektuei, harremanei eta ezagutzei).
• Guztiok modu ezberdinean ikasten dugu (ekitatea).
• Hazteko eta ikasteko, konfiantza, segurtasun eta onarpen giroa behar da.
• Helduen egitekoa funtsezkoa da; behaketaren bidez, erraztu egin behar dute, haurren eta ingurune fisikoaren eta sozialaren artean bitartekotza lanaz (segurtasuna eman).
• Proposamenak uniformeak eta askotarikoak izan behar dira (motibazioa piztuko duten erronkak dira).
• Kanpo eta barne-jarduerak beharrezkoak

Ernalketa eta Haurdunaldiaren Hasiera

Ernalketa, espermatozoidea emakumearen obuluan sartzen denean hasten da. Bi gametoak fusionatzean, material genetikoa konbinatu eta zigotoa eratzen da. Zigotoa izaki berriaren herentzia-informazio guztia duen zelula da. Zigotoak bikoizte- eta banatze-prozesuak jarraituko ditu, egutegi genetikoak markatutako denboraren arabera (zelulak espezializatuz). Gizakiaren kode genetikoa 46 kromosomaz edo ADN molekulaz osatuta dago. Obulua ernaltzen duen espermatozoidearen arabera, izaki berria XX (neska) edo XY (mutila) izango da. Fetu arra (mutila) bada, 7. astean sexu-organoak garatzen hasiko dira. Emea bada, berriz, 9. astera arte ez dira garatzen hasiko.

Genero-Estereotipoak eta -Rolak

Genero-estereotipoa: ezaugarri...

Dislexia: Definizioa, Jatorria eta Motak

Dislexia hizkuntza-gaitasuneko arazo bat dutenean sortzen den idatzizko hizkuntza-patologia da. Espero gabeko izaera du eta kronikoa da. Dislexikoa den pertsona batek bide fonologikoan deskodifikazio akastuna egiten du eta bide lexikotik ez da gai esanahi bat ematera iritsi.

Jatorria

• Genetikoa: Belaunaldiz belaunaldi transmititutakoa.
• Neurologikoa: Garunean alterazio bat jasatean.

Nori gerta dakioke?

Bai haurrei, bai helduei ere gerta dakieke gaixotasun hau pairatu. Hauekin batera azaldu badaitezke ere, zailtasunak ez dira hurrengo egoerek eragindakoak:

• Koefiziente intelektual arrunta dute.
• Ez dute ez arazo fisikorik, ez psikikorik, ez soziokulturalik, ezta ikusmen- edo zentzumen-arazorik ere.
• Eskolatze egokia

Gizartea eta Hezkuntza: Sarrera

Hezkuntza gizarteko kide berriak gizartean integratzeko beharrezkoak diren ezagutza, gaitasun eta portaera arauen transmisioa da. Hezkuntza erakunde sozial bat da, ezagutza, gaitasun eta helburu pertsonalen hedapena ahalbidetzen duena, ingurune ugaritan ematen da, ez eskolan bakarrik.

Eskolaratzea, berriz, prozesu formala da, eskolan ematen dena. Ikasketa plan zehatz baten bidez, ezagutzak eta gaitasunak eskaintzen dira eta derrigorrezkoa da adin jakin bat arte (gurean 16 urte).

Curriculum Ezkutua

Gizartean nagusi diren balio eta arauak transmititzea ere bada, “curriculum ezkutua”. Teoria marxisten arabera, gizarte kapitalistan nagusitzen diren gizarte ezberdintasunak transmititzen ditu eskolak.

Erreprodukzio

Historia Kliniko Elektronikoa (HKE)

Historia klinikoari historia kliniko elektronikoa (HKE) edo historia kliniko digitala esaten zaio. Programa informatiko horiek lana antolatzeko beste zenbait elementu ere izaten dituzte. OSNeko lehen mailako arretako historia klinikoak informatizatuta daude ia erabat.

Ospitale publiko berrietan hasiera-hasieratik ezartzen da historia kliniko elektronikoa. OSNeko gainerako ospitale gehienetan ere historia klinikoak informatizatuta daude edo horretarako proiektuak dituzte martxan. Lehen mailako arretan, autonomia-erkidego bakoitzak bere programa du.

HKE, Segurtasuna eta Konfidentzialtasuna

Hiru alderdik osatzen dute HKEaren barneko informazioaren segurtasuna:

1. Erabilgarritasuna: informazioa edozein unetan kontsultatu

Historia Klinikoaren Ezaugarriak

• Eskuragarritasuna eta erabilgarritasuna.
• Historia klinikoaren osotasuna.
• Asistentziaren jarraipena.
• Iragankortasuna eta sekuentzialtasuna.
• Iraunkortasuna.
• Informazioaren segurtasuna.
• Bortxaezintasuna.
• Irakurgarritasuna.
• Akatsak datuetan.

OSNko Historia Kliniko Digitala (HKD)

• Bere helburua profesional sanitarioei eta herritarrei edozein zentro sanitario publikotako HKEko datu kliniko garrantzitsuenak ikusteko aukera ematea da.
• Pertsona hauek ikus dezakete HKDa: OSNko profesional sanitarioek eta herritarrek, beren osasun-txartel indibiduala eta sinadura edo NAN elektroniko bidez.

Erizaintzako Zaintzen Txostena

HKDan sartzen den erizaintzako agiri bakarra da, bertan asistentzia-prozesuko datuen laburpen bat agertzen da.

Laburpen...

Kalitatea; bikaintasuna eta ekitatea

Belarriaren Funtzionamendua

Belarriaren funtzionamendua: Belarriak soinuak entzuten ditu entzumenaren bidez, baita ere, gorputzaren jarrera-aldaketak hautematen ditu eta horri esker oreka mantentzen du. Entzumenari dagokionez: belarri-pabiloiak soinuak hartzen ditu eta kanpo-entzunbidean barrena tinpanora transmititzen du. Tinpanoak bibrazioak egiten ditu eta orduan mailura transmititzen ditu. Inguidean eta estribuan barrena barakuiluarekin lotuta dago estribua. Barakuiluan badaude zelula ziliatu izeneko mekanorezeptore batzuk, eta endolinfa izeneko jariakin bati esker iristen dira bibrazioak. Zelula ziliatuek nerbio-bulkada bihurtzen dituzte bibrazioak eta entzumen nerbiotik garunera transmititzen dituzte.

Oreka eta Kanal Erdizirkularrak

Orekari...

Biriketatik kanporantz doan aire-etorriaz ekoizten dira hotsak. Ahoskordek dardara egiten badute, sudurrerako bidea irekita edo itxita (sudurkari edo ahokari), glotis gaineko ahosbidean traba gertatzen bada edo ez (trabariak edo ozenak).

Fonemak

Fonemak hiztunak ahoskatu nahi dituen hotsak dira, hautematen dituenak. Hots horiek burmuinean daude.

Ahoskodak

Laringean dauden triangelu itxurako tolesdurak dira. Ahostasunarekin lotuta daude, izan ere, ahots-kordek dardara egiten badute, hotsa ahostuna izango da; bestela, ahoskabea.

Alofonoak

Fonema baten gauzatze guztiak dira, testuinguruaren arabera identifika daitezkeenak. Hiztun arrunt batek ez ditu hautematen hots-aldaera hauek. Adibidez, euskaraz desberdin ahoskatzen dira baloia eta laban hitzen...

Dastamen-Sistema

Definizioa

Dastamen-Sistema zapore-sentsazioa jasotzen duen sistema da. Funtsean, zentzumen kimikoa da.

Funtzionamendua

Mingaina, laringea eta faringea dira dastamen-errezeptoreak edo dastamen-botoiak. Botoi hauek mingain-papiletan daude. Dastamen-errezeptoreek jaso ditzaketen ezaugarriak honako hauek dira:

• Mikatza
• Garratza
• Gozoa
• Gazia

Garapena

Jaioberriak aski garaturik du zentzumen hori, dastamen-papilak jada funtzionamenduan zituelako amaren uteroan. Gozoa nahiago du. Laugarren hilabete aldera zapore gaziak onartzen hasten dira, eta hau usaimenarekin loturik dago bizitzan zehar.

Arazoak

Honako hauek sortu ahal dira:

• Hipoageusia: Dastamen-sentikortasunaren urritzea.
• Ageusia: Dastamen-sentikortasunik eza.
• Parageusia: Dastamenaren interpretazio