DBH mailako Musika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Musika instrumentala

Orkestraren garapena

Mannheimgo eskolako konpositoreek orkestrarako musikaren oinarriak finkatu zituzten eta forma berriak egokitu zizkioten. Sonata eta sinfoniaren eskema zehatzez gain, orkestraren erabilpena guztiz aldatu zuten. Vienako eskolak Mannheimgo eskolatik orkestrarako esperientzia jaso eta sortu berria zen sinfoniaren arintasuna eman zion.

1750. urtean, orkestra honela zegoen antolatuta: harizko taldea, klabezina eta, beharren arabera, oboe eta fagotak. Batzuetan, txirula eta tronpetak erabiltzen hasi ziren.

Orkestraren osaketa

• Haria: 1. biolinak, 2. biolinak, biolak, biolontxeloak eta kontrabaxuak.
• Haizea: Flauta, oboeak, fagotak, klarineteak eta, mendearen bukaeran, tronboiak, flautina, kontrafagota, tronpak eta

...

1. Musika Klasikoaren Ezaugarri Formalak

1.1. Baliabide Berriak

Doinu nagusiaren helburua simetria lortzea eta aldizkakoa izatea zen. Erritmo kontraste handirik ez zegoen eta hizkuntza tonala zen, hau da, tonuan hierarkia zegoen. Obraren hasiera eta amaierak egonkorrak ziren, baina erdian tentsioa zegoen. Betegarri harmonikoa erabiltzen zen, Alberti baxuarekin eta azkenean baxu jarraituarekin.

1.2. Musika Tresnak

Klabezina baztertu zen, baxu jarraitua ez zelako erabiltzen, eta instrumentuen arteko lotura tronpek egingo zuten. Klarineteek garrantzia hartu zuten, baina garrantzi handia pianoak hartu zuen.

1.3. Orkestra

Baxu jarraitua eta klabezina kendu zituzten, tronpak eta klarineteak sartu, eta harizko instrumentuen kopurua handitu.

2. Instrumentutarako

...

Euskal Instrumentu Tradizionalak

Trikitia

Hauspo bat du, eta alboetan bi eskuetarako botoiak. Euskal instrumentu berriena da, XIX. mendean iritsi baitzen Euskal Herrira.

Alboka

Albokak bi hodi ditu: batek bost zulo eta besteak, hiru. Buruan bi behi-adar ditu: batetik putz egiten da, eta besteak erresonantzia egiten du. Haize-erreserba gordetzeko zaku edo poltsarik ez duenez, albokariak haizea hartu behar du, eta aldi berean bota ere bai.

Txistua

Berrogeita hiru bat zentimetroko luzera duen flauta zuzena da. Aurrean bi zulo ditu, atzean bat, eta ezkerreko eskuaz jotzen da. Zurezkoa izan ohi da, baina gaur egun metalezkoak eta plastikozkoak ere badaude.

Txalaparta

Makilen bidez jotzen diren bi edo hiru oholek osatzen dute perkusio-instrumentu hau. Oholak...

Edukiari lehentasuna

Formari baino gehiago, emozioen adierazpena eta fantasia nagusitu ziren.

Harmonia eta kromatismoa

Modulazio, harmonia, kromatismo eta disonantzia aberatsak.

Doinuaren bilakaera

Garrantzi handia izaten jarraitu zuen, baina ukitu grinatsu eta lirikoagoa hartu zuen.

Orkestraren hazkundea

Asko handitu zen, batez ere haize-instrumentuen saila, eta orkestraren antolaera konplexu eta trinkoa finkatu zen.

Obraren batasuna

Leitmotiv-a, ideia finkoa edo sistema ziklikoa erabiltzen zituzten, ideia bat errepikatuz.

Akorde berriak

9. dunak eta lehendik zeudenak agertzen dira, kromatismo eta disonantziekin.

Kadentzien maiztasuna

Ez dira hain maizkoak.

Zentzu tonala

Urtzen da; ez da desagertzen, baina ez da argi ikusten.

Melodiaren intentsitatea

Oso intentsoa...

1.KANTUA:AHOZKO ADIERAZPENA

Musika tresna nagusia gizakiaren ahotsa da.Ahotsa hitz egiteko erabiltzen dugu eta,orrenbestez,elkarrekin komunikatzeko;baina kantatzeko ere erabiltzen dugu.

1.1 Gizakiaren ahotsak.

Birikietatik trakeetarantz bultzaturiko aireak ahots kordetatik igaro eta oriek dardarazten dutenean, hotsak sortzen dira.

Ahotsa sortzean ondoko elementuek artzen dute parte:

• Birikak:airea ematen dute
• Ahots kordak:laringeam daude
• Barrunbe erresonatzaileak:ahotsaren tinbrea sortzen dute

1.2 Ahots motak.

Sei ahots mota bereizten ditugu,altuenetik,bazuenera;Hiru andarazkoenak:sopranoa,mezzo sopranoa eta kontraltoa;eta hiru gizonezkoena:tenorea,baritanoa eta bazua

Andrazkoen ahotsak

Sopranoa:Gizakiaren ahotsik garaiena.

Mezzo-sopranoa:Emakumeen bitarteko...

1)Iraupena,musika denborarekin loturik dago eta horrela hots bakoitza, bere iraupena du.Laburra luzea,iheslaria,nagia egiten zaigu soinua.Horien ordenazioak irritmoa eratzen du.

2)Intentsitatea.soinuak sendoak edo ahulak ,ozenak edo suabeak indartzen edo ahultzen entzuten ditugu.Hori,normalean bolumen hitzaren bidez adierazten denarekin loturik dago, eta musikan dinamikoa deizten zaio

3)Altuerak.Hotsak altuagoak edo baxuagoak izan daitezke,eta horien sekuentziak doinua edo melodia osatzen du.

4)Tinbrea.Hots baten izaera da,hots bat beste batetik bereizten uzten digun ezaugarria eta horren bidez soinu-tresnak bereiz ditzakegu nahiz eta nota bera sortu altuerari,iraupenari eta intsentitateari dagokionez.tinbra koloreaarekin parekatzen da.

Discantua: Bi ahotsak aurkako mugimenduan doazenean. Ars Antiqua: XII eta XIII. mendeetan forma polifoniko berriak sortu ziren. Organum neurtua:Erritmoaren menpeko ahots batean oinarritzen da eta hiru ahotsekoa izan daiteke. Motetea: Bi edo hiru ahotseko forma polifonikoa da.Ars nova: XIII-XIV. Gillermo de Machaut. Errenaziemnduko musika egiteko teknika nagusiak:  -Imitaziozko kontrapuntua. -Cantus firmus izenekoaren teknika.-Bariazioaren teknika. Kantu polifonikoa erlojiosoa: -Motetea. -Meza Polifoniako eskolak: 1-Polifonia Belgikan eta Holandan hasi zen loratzen, eta hortik Europa osora hedatu zen, Guillermo Dufay, Josquin Despres. 2-Italian, musikagileak, Giovani de Palestrina. Trentoko kontzilioak ondoko bi ezaugarriak zituen musika bultzatu...

Inten: bibrazioen anplitudeak mugatu,

hotsak: ozenak/motelak dira. Tonua:

 garaiak (altuak) bibrazio kopuru handia segunduko. Apalak

(baxuak): bibrazio kopuru txikia

segunduko. Hotsen garaiera noten bidez adierazten da. Iraup: hots bat

abesten da eta aldi batez hotsari etengabe eusten badio iraupen luzekoa da, hotsa berehala eteten bada iraupen laburrekoa da.

Lerro gehigarriak: pentagramen gainean edo azpian jartzen dira,

bertan sartzen ez diren hots garaiegiak edo apalegiak adierazteko. Laguntzen

duten zeinuaren neurria dute.

Alterazioak: hotsa igo edo jaitsi egiten da, nota bati alterazio bat jarriz, hotsa aldatu egiten da, baina asko ez. Diesea #: tonu erdi igoten dio notari. Bemola b:tonu erdi jaisten dio notari. Bekoadroa: aurrekoen eragina ezeztatzen...

Elizaren Egoera Berpizkundean

Eliza katolikoa krisian dago, eta barne barroko asko ditu.

Molde Polifoniko Erlijiosoa

Coral: Alemanian garrantsitzua. Konposizio sinplea, lau ahotsetara, alemanieraz abesteko eta textura homofonikoa.

Anthem: Ingalaterran garrantzitsua. Lau ahotsentzat egindako motetea.

Misa eta Motetea: Europa katolikoan garrantzitsua. Elizako abesti guztiak elkartzean sortzen den forma musika konplexua da.

Concilio de Trento

Eliza katolikoa kezkatuta zegoen bere egoeragatik. Arazoak konpontzeko batzar bat buruyzen du Concilio de Trento deitua.

Molde Polifoniko Profanoak

Madrigal: Italian garrantzitsuena.

Chanson: Frantzian garrantzitsuena.

Villancico: Espainian garrantzitsuena, ez du gabomekin zerikusirik.

Musika Tresnekin Gertatua

Musika...

Musika Klasikoa eta Erromantizismoa

Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven 1770ean Bonnen jaio eta pobrean hazi zen. Hamaika urte zituela piano-jotzailetzat aurkeztu zen. Musika-sortzaile nagusienetarikotzat hartzen dugu; entzumen-arazoak izan zituen eta laster gorreria garatu zuen.

Erromantizismoaren Ezaugarriak

• Herriko esentzia bilatzen da.
• Musikaren gai nagusia dantza eta kanta folklorikoak dira.
• Doinu-aberastasun handikoa da.
• Alemaniako musikagileen eragin handia izan zuen.

Erromantizismoko eta Beste Musikagile Nabarmenak

• Balakirev
• Mussorgsky
• Anton Dvořák
• George Gershwin

Pianorako Erromantizismoko Musikagileak

• Frédéric Chopin
• Robert Schumann
• Franz Liszt

Zarzuela: Espainiako Opera Nazionala

Opera nazionala sortzeko ahalegina egin zen, zarzuelaren genero...