DBH mailako Matematika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Zatikiak eta hamartarrak

Ordenagailu baten prezioa %35 igo da: Hasierako prezioa × 1,35 = Amaierako prezioa.

Ordenagailu baten prezioa %135 igo da: Hasierako prezioa × 2,35 = Amaierako prezioa.

• Kontu korronte batetik 3/8 atera da. Geratu denaren 7/10. Oraingo saldoa 1893 €-koa da.
• Kalkulua: 5/8 × 7/10 = 35/80 = 7/16.
• 7/16 + 3/8 = 13/16 → 3/16 = 1893 € → 1893 × 16 / 3 = 10096 € hasieran.

Ordenatu txikienetik handienera

3,5 eta -1,3333...

2. Berreketak, erroak eta zenbakiak

Berreketen propietateak

• a⁰ = 1
• a² · a³ = a⁵; 7⁵ : 7³ = 7²
• 8² · 3² = 24²; (8 · 3)² = 24²
• (a³)² = a⁶

Erroak

• Erro bikoitia: Barrukoa positiboa bada, emaitza ± da. Barrukoa negatiboa bada, ez du emaitzarik.
• Erro bakoitia: Barrukoa positiboa bada, emaitza positiboa da. Barrukoa

TIPP-EX: Bizitzaren Ikasketa

Pertsonak, orda, animaliak ez bezala, aurredefinitu gabeko izakiak gara. Bizitzan ikasi beharra dugu.//Morala, politika, zuzenbidea, eta erlijioa "jakintza praktikotzat" har daitezke, lagundu egiten baitigute gure bizitza eraikitzen eta norabidea finkatzen.

Norabidea Finkatzea eta Orientazio Eremuak

Norabidea finkatzea diogunean esan nahi da zerbait edo norbait xede (helburu) baterantz zuzentzea edo aurredefinitzea.//

• Moralak: esparru pertsonalean eta bestekiko harremanetan orientatzen gaitu.
• Politikak eta zuzenbideak: esparru sozialrakorako eta publikorako orientazioa ematen digute.
• Erlijioak: beste pertsonekin eta munduarekin "bat egitea".

Norantza Zuzentzen Gaituzte Politikak eta Zuzenbideak?

Arau juridikoak eta erabaki...

Haurtzaroa: Nazioarteko Erakundeak eta Lege Ikuspuntua

Haurren Eskubideak

Haurra pertsona da, eta, beraz, Giza Eskubideen Deklarazioaren araberako eskubideak eta betebeharrak ditu.

II. Mundu Gerraren ondorioz eta Nazio Batuen Erakundearen garapenari eta UNICEFen sorkuntzari (1946) esker idatzi zen. 1959an, Nazio Batuetako Batzar Nagusiak deklarazioa hobetu eta berretsi egin zuen.

Haurren Eskubideen Deklarazioaren helburu nagusia haurren ongizatea lortzea da, eta aurrekoaren edukia garatu egin zuen, honako 10 printzipio hauek ezarriz:

• Berdintasuna
• Haurraren interes nagusia
• Identitatea eta herritartasuna
• Osasuna eta gizarte-segurantza
• Ezinduei edo desgaituei tratamendu berezia ematea
• Familia-eremua garatzea
• Hezkuntza
• Lehentasuna hondamendia izanez gero
• Esplotazioa

Zergapotestatiboak

Eraikuntza, instalazio eta obren gaineko zerga

Udalerrian eraikuntza, instalazio edo obra bat egitea kargatzen du zerga honek, betiere obra-lizentzia edo hirigintza-baimena beharrezkoa bada. Tasa horiekin batera ematen da, baina kontzeptu ezberdinak dira.

• Oinarri zergagarria: Kostu efektiboa da.
• Karga-tasa: Udalak ezartzen du, gehienez %4 izanik.

Zergaduna: Eraikuntza, instalazio edo obraren jabea da. Ordezkoa, berriz, obra exekutatzen duena edo lizentzia eskatzen duena da (gehienetan, eraikitzailea).

Hiri-lurren balioaren gehikuntzaren gaineko zerga

Batzuetan, pisu baten balioa lurraren eraginpean dago. Zerga hau eztabaidatua izan da, zergadunak bi aldiz ordaintzen zuelako: PFEZ bidez (ondare-irabazi gisa) eta Udalari, zerga honen...

Erromatar Inperioa

Herri Barbaroen Mehatxua

• Erromatar Inperiotik kanpokoak barbaroak ziren.
• Hunoak Asiako estepetan bizi ziren.
• Tribuetan bizi ziren eta nomadak ziren.
• Erromatarrekin harremanak zituzten; batzuk baketsuak ziren, eta beste batzuk bortitzak.
• Germaniar batzuk Erromatar Inperioan sartu ziren eta jabetza txikiak ustiatzen zituzten.

Inperioaren Zatiketa

• Inperioaren zatiketa Germaniarren eta Hunoen aurka hobeto antolatzeko egin zen.
• Teodosio I.ak Erromatar Inperioa bitan zatitu zuen 395. urtean.

Germaniar Erresumak

Lurraldearen eta Politikaren Antolaketa

Mendebaldeko Erromatar Inperioa erresuma independenteetan zatitu zen V. mendetik VII. mendera bitartean.

Antolaketa Politikoa

Errege-erreginek agintzen zuten, monarkiak ziren. Monarka bakoitzak...

Hotz Gerra (1946–1991): Ekialdeko eta Mendebaldeko tentsioa

1946–1948: Estalinismoa eta blokearen sorrera

1946tik 1948ra, Ekialdeko blokean Stalinek bultzatutako diktadura komunista izan zuten. Marshall Planari erantzuteko, SESB-k COMECON (Elkarren Laguntza Ekonomikorako Kontseilua) antolatu zuen. Honen helburua Europako SESBk kontrolatzen zituen lurrak ekonomikoki koordinatzea zen. NATOren sorrerari erantzuteko, sobietarrek Varsoviako Ituna eratu zuten; aliantza militarraren antolaketa hori izan zen.

SESBeko gobernu-eredua eta blokeen izaera

SESBeko herri-demokrazia: alderdi bakarreko sistemak ziren eta botere politikoa ez zegoen banatuta.

Hotz Gerraren ezaugarri nagusiak

• Armamentu norgehiagoka: armamentu norgehiagoka AEB eta SESBren artean;

Hirien sorrera

XII. mendean nekazaritzan hobekuntzak gertatu ziren. Lur berriak aprobetxatu ziren landatzeko (basoak, adibidez) eta golde berriak erabili zituzten. Kanalak eraiki ziren leku berriak ureztatzeko eta labore berriak iritsi ziren Asiatik: kotoia, laranja, etab. Errotak eraiki ziren eta, ondorioz, biztanleria handitu zen. Merkataritza hobetuko da eta jendea landa-eremuetatik hirietara joango da askatasun bila. Azokak hirietan antolatuko dira, bizitza-baldintzak hobeak baitziren. Hiri-gobernuak sortzen dira: alkatea eta funtzionarioak.

Hiri motak

• Zaharrak: Berpiztutakoak, hala nola Brujas, Paris, Florentzia...
• Berriak: Bidegurutzetan eta portuetan sortutakoak, edota gaztelu eta monasterioen ondoko azoketan garatutakoak.

Biztanle motak

Biztanle...

1929ko Krisiaren Arrazoiak

Gehiegizko konfiantza izan zen, aurreko urteetako oparotasunak eragindakoa. Enpresa askok, etekinak akzioak erosteko erabili zituzten, eta horregatik, akzioen prezioak etengabe egiten zuen gora. Hori dela eta, inbertsiogileek, akzioak erosteko, bankuetatik mailegatutako dirua erabiltzen zuten. Burtsan erortzen hasi zenean, bankuek kredituak itzultzeko eskatu zuten eta horrela, beheranzko lasterketa hasi zen, akzioak gehiago jaitsi orduko saltzeko beharra zegoelako.

Ondorio Ekonomikoak

Jendeak ezin zuen horrenbeste erosi eta horren aurrean produkzioa jaitsi zen. Uzta osoak bota edo erre ziren erosterik ez zegoelako, bitartean, hainbat modu urrian bizi ziren. Munduko altzairu produkzioak behera egin zuen: 1929an 121 milioi...

IRAULTZA: ASKAPENERAKO BALDINTZA

Gizaki Berari duintasuna itzultzeko, Marxek kapitala lana egin zuen. Sistema Kapitalistak langilearen bizitza sufrimenduz beteta egotea dakar: gizakia produkzio katearen katebegi bat baino ez da, eta haren funtzioa bigarren maila Batera pasatzen da (salgai bihurtu) Hori, hiru elementura eraginik.

1.Makinariaren agerpena. Gizakiaren produkzio.Rola Baztertuta geratzea eta gizakiak berak balioa galtzea Dakar.

2.Merkatua. Eskaintza eta eskariaren legeak produkzio-kostuak murriztea dkar lehiatu ahal izateko.

3.Jabego Pribatua. Enpresari produkzio-bitartekoez baliatzea baimentzen dio, horrek lan Indarra baino ez zaio geratzen.

Marxen Ustez, gizakia ez da egon behar makina, ekonomiaren lege eta jabego pribatuaren Menpean.

Estatuen Arteko Harremanak: Itunak eta Hitzarmenak

• Eskubideei buruzko nazioarteko adierazpenak, hitzarmenak eta itunak sinatzea. Estatuak zenbait jarduera egitera edo ez egitera konprometitzen dira.
• Estatuz gaindiko erakundeak sortzea. Erakunde horietan eskumenak eskuordetzen dituzte.