Lehen hezkuntza mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zelula eukariotoen transkripzioa

Parte hartzaileak

• DNA
• Erribonukleotido trifosfatoak (A, G, C, U)
• RNA polimerasa (RNA pol):
  • RNA pol I: RNAr handia transkribatzen du.
  • RNA pol II: RNAm transkribatzen du.
  • RNA pol III: RNAt eta RNAr txikia transkribatzen ditu.
• Beste hainbat entzima.

Prozesuaren faseak

a) Hasiera

• RNA pol II-k DNAn dagoen promotore izeneko nukleotido-sekuentzia bat ezagutzen du (TATA kaxa).
• Transkripzio-faktore izeneko proteinek TATA kaxa identifikatzen dute eta haiekin elkartzen dira.
• Entzimek DNA katea irekitzen hasten dira, jarraian RNA polimerasa DNA katearen gainean egokiro koka dadin errazteko.

b) Luzapena

• DNAren kate batek RNA sintetizatzeko molde bezala jarduten du.
• RNA pol-ak 5’ → 3’ noranzkoan nukleotido berriak lotzen ditu (erribonukleotido

URA

EGITURA

Hizkuntza Jabekuntza Goiztiarra: Aroak

1. Lehen Hotsak

• Hizketa-pertzepzioa: Umeek, lehen hilabeteetatik, antzeko hotsak bereizteko gaitasuna dute, adibidez, /b/ eta /p/. Gaitasun hori jatorrizko hizkuntzan ez ezik, jatorrizkoak ez diren hizkuntzetan ere agertzen da.
• Lehen urtearen amaieran, gaitasun hori galdu egiten da.
• Ondorioa: Hizkuntzez jabetzeko gaitasun unibertsal hori oso laburra da soinuen bereizkuntzari dagokionez. Pinkerren hitzetan, hamar hilabeterekin, haurrak ez dira jada "fonetikari unibertsalak".
• Zezelka: Lau eta sei hilabete artean hasten da, eta urtebete izan arte luzatzen da. Totelka eginez, haurtxoak bere erabilera-eskuliburua idazten du, eta hotsak nola egin behar diren esperimentatzen du. Ume guztiek dute zezelka egiteko joera

1898ko Hondamendia

• Maria Kristina erreginaorde Alfontso XII.a hil zenean, gobernu kontserbadore eta liberalak txandakatu ziren.
• 1898ko krisia: Kubako mugimendu independentista berriz piztu zen, eta Filipinetan ere mugimendu independentista hasi zen. Horrek Espainiak Amerikan eta Asian sortutako inperioaren amaiera ekarri zuen.
• Gertaera hauen ondorioetako bat erregenerazionismoa izan zen: Espainiak atzerapena gainditzeko erreformak bultzatu zituen.

Berrezarkuntzaren Krisia (1902-1931)

Alfontso XIII.aren Erreinaldi Konstituzionala (1902-1923)

• Konstituzioak eta txandakatze sistemak jarraitu zuten.
• Kazikismoa desagerrarazi nahi izan zen, baina ez zen lortu.
• Liberalek eta kontserbadoreek ia ez zituzten herritarrak ordezkatzen.
• Euskaldun eta katalan burgesek

Eguneroko Morala eta Etika Filosofikoa

Bi termino hauek, morala eta etika, testuinguruaren arabera esanahi desberdinak izan ditzakete:

1. Sinonimo gisa erabiltzen direnean, ontzat edo txartzat, justutzat edo ez justutzat, zuzentzat edo ez zuzentzat jotzen diren ekintzez ari zaizkigu, ontasunaren eta gaiztotasunaren ikuspuntutik.
2. Hitz horiek beste testuinguru batzuetan erabiltzen direnean, bata eta bestearen esanahiek ez dute bat egiten. Horrela erabiltzen direnean, bereizi egiten dira eguneroko bizitzako jakintza morala (morala) eta moral horri buruzko jakintza filosofikoa (etika).

Morala

Moralak honako ezaugarri hauek ditu:

1. Ekintzen eta jarreren artean zein diren onak eta zein txarrak bereizteko irizpideak ematen dizkigu.
2. Ekintzak berehala bideratzen

TESTUA: Estatuaren Lege Organikoa (1967-01-11)

Kokapena Iruzkintzeko daukagun testua 1967ko urtarrilaren 11n promulgatutako lege baten zati bat da. Jatorriaren aldetik lehen mailako informazio iturria da, eta legea den heinean izaera juridikokoa du, gaia politikoa da, konstituzio antzeko zerbait izan nahi zuen Lege Organikoak. Francok idatzi zuen eta Espainiako herritar guztiei dago zuzenduta. 1967ko urtarrilaren 11n publikatu zen Boletín Oficial del Estado-n, eta Oinarrizko Legeean artean azkena da izan zen.

Testuingurua

Francoren erregimena konstituziorik gabe jaio zen, erakundetzea prozesu geldoa izan zen, baina etengabea; luzea izate horrek egoeretara egokitzeko aukera eman zion erregimenari. 1957an, Estatuko Administrazio Zibilaren Legearen...

Herrialdeen Sailkapen Geopolitikoak

Iparraldea vs Hegoaldea

Iparraldea: Europa, Ipar Amerika, Australia, Japonia. Herrialde garatuak, aberatsak, Lehen Mundua, Mendebaldea, kapitalistak, merkatu-ekonomiak.

Hegoaldea: Mexiko, Hego Amerika, Afrika, Asia. Periferia, herrialde txiroak, azpigaratuak, garapen bidean dauden herrialdeak, Hirugarren Mundua.

Ekialdea / Bloke Sozialista Ohia

Ekialdea: Herrialde komunistak edo komunista ohiak. Bigarren Mundua. Planifikazio zentraleko ekonomiak.

Talde Espezifikoak

• BRICS: Brasil, Errusia, India, Txina, Hegoafrika. Herrialde emergenteak.
• PMD (Gutxien Garatutako Herrialdeak): Munduko 49 herrialderik pobreenak.

Nazioarteko Talde Ekonomikoak

• G7: Kanada, AEB, Frantzia, Alemania, Italia, Japonia, Erresuma Batua.
• G8: G7 +

Konstituzio Zuzenbideko Kasu Praktikoak

ASA enpresa kasua: Egoitza eta lan baimena

Marokon egoitza eta lan baimena lortu beharko zituen pertsona batek, baina jada Espainian dagoenez, ezin ditu zuzenean 14. artikuluko berdintasuna eta 35.1 artikuluko lan egiteko eskubidea aldarrikatu, espainiarrei aitortutako eskubideak diren heinean atzerritarrei aplikatzeko lege organiko bidez arautu behar baitira. 53.2 artikuluaren arabera, babes-helegitea aurkeztu baino lehen, ohiko bide judizial guztiak amaitu behar ditu. INEMen (edo dagokion enplegu zerbitzu publikoan) egiaztatu beharko du ez dagoela lanpostu hori bete dezakeen espainiarrik edo Europar Batasuneko herritarrik.

Suediar herritarraren boto eskubidea

Litekeena da Espainian bizi den Suediako herritar...

LURRAREN KANPO EGITURA

Meteorizazio fisikoa (edo mekanikoa)

Harria apurtu, zatitu egiten da. Apurketa hori in situ eta geroago garraioan zehar ere gertatzen da. Meteorizazio fisikoa dakarten eragileak hauexek dira:

• Kanpoko eragileak: Euria, elurra, erreka, haizea…
• Uraren izoztea: Ura arrailduretan sartu eta izozten denean handitu egiten da bolumenez. Bolumen-handitze hori gertatzeko behar den tokia ez dagoenean gertatzen da apurketa, izotzak eragiten duen indarragatik.
• Tenperatura aldaketak: "Bero-hotz" aldaketa gogorrek ere apurketa ekar dezakete, harriak dilatatzeko eta uzkurtzeko joera baitute. Hau oso gertaera arrunta da basamortuetan.
• Inguruko tentsioak: Harriek beren inguruan daukaten oreka galtzen dutenean, desorekatu eta apurtu egin daitezke.

Materia eta Sistemak

Materia espazioan leku bat hartzen duen eta masa duen guztia da.

Sistema materiala espazio zati batean dagoen materia zati espezifiko bat da, materia hori aztertzeko hartzen duguna.

Substantzia puruak

Substantzia puruak bere hedadura osoan konposizio kimiko zehatza duen materia homogeneoa da, eta propietate bereizgarri batzuei esker identifika dezakegu.

Elementuak eta konposatuak

Elementu kimikoak substantzia bakunagoetan deskonposatu ezin diren substantzia puruak dira.

Konposatu kimikoak prozesu kimikoen bidez substantzia bakunagoetan deskonposa daitezkeen substantzia puruak dira.

Nahasteak

Nahasteak konposizio aldakorreko sistema materialak dira, metodo fisikoen bidez bereiz daitezkeen bi substantzia puruk edo gehiagok osatuak....