DBH mailako Latina ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

MAITASUN MOTAK:

Gorteko maitasuna

XII. mendean, Provenzan, lirika kortesaren barruan mugimendu berria hasi zen: trobadoreek kantatzeko konposizio lirikoak sortu zituzten. Abesti horiek "Gorteko maitasuna" izeneko maitasun eredu bat erakusten dute. Bere ezaugarriak hauek dira:

• Goi mailako dama ezkondua, ezinezko maitasuna bihurtzen da, lortezina delako.
• Maitaleak, aldez aurretik, badaki bere amodioa ezinezkoa dela, emakumearen zerbitzura jarriko da.
• Lortezina den maitasun honek sufrimendu handia eragiten dio maitaleari, baina sufrimendu hori gozamenez jasaten da.
• Damaren menpekotasunak sortzen duen sufrimendua, maitale ona, zenbat eta sufrimendu gehiago, orduan eta maitale hobea.

Maitasun platonikoa

Platon filosofoaren ideietan oinarritzen da. Mundu...

Historiografia

Historiari buruzko idatzien eta berauen iturrien azterketa bibliografiko eta kritikoa da. Historialariak gertakariak kontatu, arrazoiak ikertu eta ondorioak aztertu behar ditu. Ikuspegi estilistikotik, historiako lan batek literatura lana izan behar du. Horrez gain, historiak gizakia bere portaera hobetzeko balio behar du (“Magistra Vitae”).

Lehenengo iturriak Pontifize Maximoak eginkizun garrantzitsuenak apuntatzen zituen taulatxo batzuk ziren. Garai honetako lehen historialaria Katon izan zen, soilik latinez idazten zuena, grekoari aurre eginez. Ez ditu bakarrik Erromaren jatorriak azaltzen, Italiako herriak ere aipatzen ditu bere testuetan. Hori gutxi balitz bezala, Katonentzat historien protagonistak herriak berak ziren,...

Miren: Nortasuna, Kezkak eta Burutazioak

Miren neskato gaztea da, donostiarra. Margotzeko zaletasuna du eta, adinagatik, inoiz ez du amodio-harremanik izan; horregatik, irrikitan dago bat izateko. Sentibera, ausarta eta erromantikoa da.

Errusiako Urte Berriko Tradizioa eta Miren

Errusiako Urte Berriko tradizioaren arabera, neska gazte batek Urtezaharretik Urte Berrira kalean ikusten duen lehen gizonaren izena bere maitalearena izango dela dio. Liburuan tradizio honi buruz hitz egiten da, Miren Kandinsky margolariaren alargunak idatzitako liburu bat irakurtzen hasten delako eta bertan tradizio horren berria agertzen delako. Tradizio hau oso garrantzitsua izan zen Mirenentzat. Izan ere, Mirenek, adinagatik eta lagunak sexu-harremanetan hasi zirenez,...

Biografia

Esteban Urkiaga, "Lauaxeta", Laukizen jaio zen 1905ean eta Mungian bizi izan zen. Durangon latina eta erretorika ikasi ondoren, abadetza-ikasketak egin zituen, baina mezaberria eman baino lehenago utzi egin zuen komentua. Loiolan euskaltzaletu eta literaturazaletu zen. Garai hartan, latinezko klasikoen itzulpenak egin zituen, eta Euzkadi egunkarian kazetari-lanetan aritu zen, Orixeren laguntzaile gisa. Orixek lan hau utzi zuenean, berak hartu zuen egunkariaren ardura.

Europako literatur joerak oso ondo ezagutzen zituen. Mitinak ematen zituen, euskara irakasten zuen, poeta gazteei laguntzen zien... Euskararen eta Euskal Herriaren aldeko langile nekaezina zen Lauaxeta.

Lanak eta Estiloa

Bere iturri nagusia erromantizismoa izan zen. Hala...

Erromatar Antzerkia: Plauto eta Terentzio

1. Jatorria (Herri Komedia)

• Oinarrizko idaztarauak finkatu gabe. Hizkuntza zakarra.
• Jendearen arteko elkarrizketetan dute jatorria, batekotasunean oinarrituta.
• Joko feszenikoak (carmin fescennina): Antzezleek aurpegia mozorroz estalita, ironiaz eta irainez beteriko elkarrizketak izaten zituzten.
• Atelan farsak: Bat-batekotasunean oinarritutakoak. Hari baten inguruan, irri eta trufazko elkarrizketak asmatzen zituzten. Herri tipoak: Maccus (Tripontzi), Pappus (Aitona), Dossenus (azpikerizalea), Buccus (aho handia).
• Saturae: akzio eta testu gabeko elkarrizketei, musika eta dantza gehitzen zizkieten. Gai eta tonu ugaritasunagatik, baita bertso ezberdinak eramateagatik erabiliak.
• Etruriar dantzak: testu jakin gabeko

Salustio

Gaius Sallustius Crispus (K.a. 87-35)

Amiternon jaiotako herri familiako idazle eta politikari erromatarra. Alderdi demokratikoaren kide izan zen, eta hainbat kargu publiko bete zituen, hala nola herriko zergati eta tribunoa. Hala ere, moraletik kanpoko bizitza leporatu zioten eta Senatutik kanporatu zuten. Zesarren aldeko gerrate zibilean parte hartu zuen eta, Zesarren garaipenaren ondoren, Numidiako propretore izendatu zuten. Bertan, aberastasun handia lortzeaz gain, Numidiako historia eta geografia ikasi zituen. Erretiroa hartuta, idazki historikoei ekin zien.

De Catilinae Coniuratione (K.a. 47)

K.a. 63. urteko Katalinaren konjurazioaren inguruko monografia historikoa. Salustiok bertatik bertara ezagututako gertaerak kontatzen ditu,...

Barandiaranen Ekarpen Nagusiak

Ugariak dira Barandiaranek idatzitako liburuak eta artikuluak, eta ugariagoak oraindik, Arkeologia, Antropologia eta Etimologiaren alorretan egindako lanak. Bere ekarpen nagusiak:

• Euskal Herriko haitzulo garrantzitsuenen aurkikuntza eta indusketa arkeologikoan parte hartu zuen: Santimamiñen, Sara, Ermitian... Hari esker ezagutzen ditugu toki horietan aurkitutako margoak, lanabesak, zeramika eta animalien eta gizakien hezurrak.
• Jasotako datuei esker, Behe Paleolitikotik hasita Historiaurreko euskal gizakiaren ezaugarriak eta bizimodua zehaztu zituen. Haren iritziz, euskaldunok hemen sortutako giza talde definitua gara. Antzinatik errituak, sinesmenak eta ohiturak jaso zituen, gure oinarrizko kultura osatuz.
• Folklorea

Tito Livio (K.a. 59 - K.o. 17)

Paduan jaio eta hil zen, Erromara joan zen bertako historia idazteari ekiteko.

Ab Urbe Condita obran Erromako historia idazten du, hasieratik, hiriaren sorreratik, Augustoren garaia arte; guztira 142 liburu argitaratuz. Obraren hedadura handi hau osorik ez irauteko arrazoietako bat izan zen. Hauek bakarrik mantendu dira: I.etik X.era (Monarkia eta Errepublikaren lehen mendeak) XXI.etik XLV.era (bigarren gerra punikotik, K.a. II. mende erdirarte), 35 liburu guztira. Hala ere, liburu gehienetako aurkibideak, Periochae, iritsi zaizkigu eta honi esker, obrari buruz ideia zehatz bat izan dezakegu. Amaitzeko esan behar dugu obra hau hamar liburuko liburukietan argitaratu zenez, Tito Livoren Hamarkadak izenez ere ezagutzen...