Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Kanpo Harremanak

Nazioarteko isolamendua

II. Mundu Gerra amaitutakoan, Espainia baztertuta geratu zen; ez zuten sortu berria zen Nazio Batuetan onartu, Hitler eta Mussolinirekin izandako harremanagatik.

Espainia Marshall Planetik baztertuta geratu zen.

1950 inguruan, nazioarteko giro berria Espainiarentzat egokiagoa izan zen, Gerra Hotza hasi baitzen. EEBBak Espainiako erregimenaren antikomunismoa baloratzen hasi ziren.

Estatu Batuekin hitzarmena

Azkenean, EEBBek eta Espainiak hitzarmen ekonomikoa izenpetu zuten. EEBBek Espainian lau base militar paratzeko eskubidea lortu zuten; horren truke, Espainiari laguntza ekonomikoa eta material militar kaxkarra eskaini zioten.

Beranduxeago, Espainiak Nazio Batuetan sartzea lortu zuen.

Gaiaz aldatuz, Espainiak...

Altxamendu Nazionala eta Gerra Zibilaren Hasiera (1936)

Altxamendua: Sanjurjo jenerala, Portugaldik hegazkinez zetorrela, istripu batean hil zen. Marina eta abiazioa Errepublikaren alde mantendu ziren. Madril, Bartzelona, Valentzia eta Bilbo errepublikazaleen eskuetan egoteak arazoak sortu zizkien militarrei. Lehenengo lau egunetan, nazionalek penintsularen herena kontrolatzen zuten, batez ere Gaztelako gari lautadak. Horrela, beren soldaduak janari aldetik ondo hornituta zeuden, baina industriagune garrantzitsuenak errepublikazaleen eskuetan zeuden.

Iparraldeko Frontea (1936)

Badajoz hartu ondoren (abuztuaren 14an), soldadu batzuk libre geratu ziren iparraldeko eta hegoaldeko armadak bat egitean. Uztailaren bukaeran, nazionalek Pirinioetako muga,...

Testuinguru Historikoa

1876ean, foruen desagerpenaren ostean, 1878an Canovasek Kontzertu Ekonomikoak ezarri zituen euskal probintzietan.

1936-1939, Gerra Zibila eman zen. II. Errepublika aldarrikatu bezain pronto, hasi ziren haren aurkako konspirazioak, eskuindarren aldetik; 1936ko uztailaren 17-18an eman zen altxamenduak ez zuen bere helburua lortu, baina Hitler eta Mussoliniren laguntzaz, gerra irabaztea lortu zuten 3 urte eta erdira.

Gerra laburra E.H., 1936ko uztailaren 17/18ko altxamendutik 1937ko uztailean frankistak lurralde osoa okupatu zuen arte. Euskadin 2 zonalde zeuden: Araba eta Nafarroan altxamendua erraz nagusitu zen, eskuinekoek gizartean eragin handia zuten. Oposizio saioak deuseztatzeko, milizia karlistak ezinbestekoak izan ziren...

ESPAINIAKO INDUSTRIA

5 taldetan banatuak. Berdea garatutako industria, berde argia hedatzen ari direnak eta ardatzak, gorrian berregituratzen ari eta ardatza morean industrializazio induzituko eta horia industria urriko. Lanpostuak beltzeko zirkulu beltz batzuk. Espai. sektore helduak garrantzia dute, lehiakortasun eta eskari beherakadak teknologia intentsitate txikia dute. Metalurgiak metala lehengaia, siderurgiak altzairua landu. 2 motako siderurgia, integrala (metaletik ateratzen du altzairua) eta ez integrala (txatarratik). Ontzigintzak lehia handia, hobekuntzak izan ditu ontzien berrikuntza teknologikoetan, diseinuan… Ehungintza lanpostu asko, enpresa-minifundismoa, beste lekuko lehia eta deslokalizazioa jasaten ditu./// Industria-sektore...

HITZEN FORMA: uharte, betiko, liburuzain, biribil, arduraldi, basamortu, eroriko, zainzuri, apaiz, guda, ingeniari, itxaron, espiritu, jaiotza, jainko...

1. Banaketa Hierarkikoa eta Tamainaren Indizea

Espainiako hiri sistemari behatzen badiogu, 90eko hamarkadan hiri kopurua geruza bakoitzean handitu egin zen, hirien tamaina txikiagotu zen bitartean. Hau da, banaketa hierarkikoa piramidala zen.

Maiaren Tamainaren Indizea

Tamainen araberako banaketa hartzen da kontuan, eta emaitza egokienak erregularra izan behar du. Grafikoan, hierarkiaren ordena horizontalean eta biztanleriaren tamaina bertikalean kokatzen da.

Espainiaren kasuan, bi haustura garrantzitsu ditugu: hasieran gainerakoekin eta ondoren leuna. Valentziaren artekoa da, Bartzelonak teorian bigarren postua baino tamaina handiagoa duelako, eta horrek Espainia bi buruko sistema bihurtzen du.

2. Espazio Banaketa eta Homogeneotasuna

Clark Evansen

1.- LANGILEEN MUGIMENDUAK

ANARKISMOA: Anarkismoaren ezaugarri ideologikoak dira: barne diziplinarik ez izatea, hauteskundeetan parte hartzeari uko egitea, estatua eta honen instituzioak abolitzeko nahia, jabetza pribatua kentzea, indarkeriaren defentsa eta greba orokorraren baliabidea. Euskal Herrian CNT (Lanaren Konfederakuntza Nazionala) erakundeko anarkismoak Gasteizen, Bilboko itsasadarrean eta Errenteria–Donostia inguruan izan zituen hedapen gune nagusiak. Gobernuak gogor zapaldu zituen mugimenduak.

SOZIALISMOA: 1879an Pablo Iglesias eta Jaime Verak, Alderdi Sozialista Langile Espainiarra sortu zuten (P.S.O.E.). Alderdi honen sindikatua, UGT, 1888. urtean sortu zen. 1925. urte arte, Pablo Iglesias izan zen alderdi eta sindikatuko buru....

Araban, Euskadiko biztanleriaren zati handi bat bizi da. Gehiena Vitoria-Gasteiz udalerrian pilatzen da. Dentsitate handienak Arabako Errioxan, Gorbeiako inguruko mendietan, haranetan eta Arabako mendietan erregistratzen dira. Gainerako lurraldean, udalerriek ez dute demografia-bolumen handirik; Laudiok bakarrik gainditzen du 10.000 biztanleko kopurua, eta dentsitate handiak ditu (Bilboko eremuarekin alderatuta).

Biztanleriaren banaketa horrek hainbat aldaketa izan ditu azken urteotan. 30.000 eta 100.000 biztanle arteko guneetan pilatzeko joera badago ere, 5.000 biztanle baino gutxiago dituzten udalerriak hazten ari dira hiru hiriburuetatik deskontzentratzeko prozesuaren ondorioz. Mugan dauden udalerrietan hainbat pilaketa-arazo daude.

Biztanleriaren

Oinarrizko Tasak

Jaiotza-tasa: Urtebeteko jaiotza kopurua, biztanleria osoarekin erlazionatua, milakotan adierazia.

Ugalkortasun-tasa: Urtebeteko jaiotza kopurua, seme-alabak izateko adinean dauden emakumeen kopuruarekin erlazionatua, milakotan adierazia.

Heriotza-tasa: Urtebeteko heriotza kopurua, biztanleria osoarekin erlazionatua.

Ugalkortasun-tasa sintetikoa: Emakume bakoitzeko seme-alaben batez bestekoa. Belaunaldi batek bere burua ordezkatzeko, batez beste 2,1 seme-alaba behar dira emakumeko.

Haurren heriotza-tasa: Urtebete baino lehen hildako haurren kopurua, urte horretan bizirik jaiotakoen guztizkoarekin erlazionatua.

Bizi-itxaropena: Biztanleria talde bateko pertsonek bizi izandako urte-kopurua, talde hori osatzen duten gizabanakoen kopuruarekin...

Aurrekariak eta Oposizioaren Hazkundea

..., mugimendu horren barruan errepublikarrak eta sozialistak bereizten ziren. Mugimendu guzti hauek gogor zapaldu zituen Narváezek. 1852an, Juan Bravo Murillok konstituzio-proiektu atzerakoi bat aurkeztu zuen. Proposamen honen kontrako erreakzioa sortu zen, eta Murillok dimisioa eman behar izan zuen. Eratu ziren gobernuek ez zuten egonkortasunik lortu, eta haserrea zabaldu zen progresisten, demokraten eta errepublikarren artean.

Biurteko Progresista (1854-1856)

Antonio Cánovas del Castillok Manzanaresko Agiria idatzi zuen, erreforma erradikalagoak eskatuz gobernuari. Progresistek eta demokratek bat egin zuten moderatuen kontra, eta matxinadak egon ziren zenbait hiritan. Isabel II.ak Esparterori eskatu...